Το ρεύμα του Φιλελληνισμού στην Ευρώπη και οι Φιλέλληνες.

Γράφει ο ΛΕΟΝΤΙΟΣ ΠΕΤΜΕΖΑΣ, Ιστορικός αναλυτής ,κριτικός τέχνης και λογοτεχνίας Η λέξη Φιλέλληνας αποτελεί χαρακτηρισμό των ξένων υπηκόων που έτρεφαν τα συναισθήματα της αγάπης, της εκτίμησης, της φιλίας και συμπαράστασης προς τους Έλληνες και σε κάθε τι ελληνικό και τα εκδηλώνονταν με λόγο ή με έργο. Το ιδεολογικό προφίλ του πολιτικού κινήματος ,του λογοτεχνικού ρεύματος ,της δηλούμενης εύνοιας και του αδιάσπαστου ενδιαφέροντος παρουσιάστηκε στην περίοδο πριν και κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 . Στην Αναγέννηση ο όρος χρησιμοποιήθηκε από τον Άλδο Μανούτιο και σήμαινε αυτόν που αγαπούσε την αρχαία ελληνική φιλολογία και τον κλασσικό Ελληνισμό . Για παράδειγμα το 1771 ο Γάλλος έμπορος P.A. Guys γράφει ότι δεν χρειάζεται η νοσταλγία για την Αρχαιότητα και τους προγόνους, γιατί ακόμα ζουν μέσω των απογόνων. Πριν από την Επανάσταση την ανεξαρτησία της σύγχρονης Ελλάδας ευαγγελίζονταν Ευρωπαίοι περιηγητές και επιστήμονες, όπως ο Σικελός Xavier Scrofani και ο William Eton ,στα τελευταία έτη του 18ου αιώνα. Σημαντικό ρόλο για την δημιουργία θετικών εντυπώσεων έπαιξαν οι Έλληνες της διασποράς και η Αυλή της Αικατερίνης Β' της Ρωσίας η οποία διέδωσε την ιδέα που υποστηρίχτηκε στην συνέχεια από τον Ευγένιο Βούλγαρη και από τον Βολταίρο τον πρωτοπόρο του νεώτερου φιλελληνισμού. Στη Γερμανία και τη Βρετανία η έφεση για την κλασσική Ελλάδα τροφοδοτήθηκε από τις εργασίες επιστημόνων και διανοουμένων του 18ου αιώνα που την γνώρισαν από επισκέψεις. Τα περιηγητικά συγγράμματα και τα νέα για την αποτυχημένη επανάσταση του 1770 με τα Ορλωφικά, έφερναν στην επικαιρότητα την σύγχρονη Ελλάδα και τους Έλληνες, για τους οποίους ακούγονταν αντικρουόμενες απόψεις. Υπήρχαν ωστόσο άνθρωποι που διατύπωσαν την ιδέα της ελευθερίας όπως οι Γερμανοί λογοτέχνες J.J. Heinse το 1787 και Fr. Hölderlin το 1797, ο Byron και ο Schiller. Επρόκειτο για μια κίνηση που αφορούσε άτομα, οργανώσεις και ομάδες και δεν συνιστούσε κρατική εξωτερική πολιτική. Σημαντικό ρόλο στη διάδοση του κινήματος στο εξωτερικό στην αρχή της Επανάστασης έπαιξε ο Πέτρος Ηπίτης, εθναπόστολος, Φιλικός και προσωπικός γιατρός του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Εφοδιασμένος με συστατικές επιστολές και διακηρύξεις από τον Υψηλάντη ο πολύγλωσσος και επιτήδειος άνθρωπος θεωρήθηκε το κατάλληλο πρόσωπο, να καλλιεργήσει τα νάματα, τις διδαχές και τις νουθεσίες για τον Αγώνα, καταβάλλοντας προσπάθειες να συγγραφούν ξενόγλωσσα φυλλάδια υπέρ των ελληνικών θέσεων. Οι καταγεγραμμένοι φιλέλληνες αγγίζουν τους 940 και προηγούνται αριθμητικά όσοι προέρχονται από γερμανικές χώρες (342) . Ακολουθούν οι Γάλλοι (196), οι Ιταλοί (137),οι Άγγλοι (99), οι Ελβετοί (35), οι Πολωνοί (30), οι Ολλανδοί και Βέλγοι (17), οι Ούγροι (9),οι Σουηδοί (9),οι Ισπανοί (9),οι Δανοί (8) και 33 άγνωστης εθνικότητας. Πολλοί σκοτώθηκαν σε μάχες ή πέθαναν από κακουχίες ή τραυματισμούς. Περίπου 313 από τους 940. Μεταξύ 1821-1822 έφτασαν στην Ελλάδα 489 και μεταξύ 1823-1825 64. Από το 1825 και μετά 318. Οι Γάλλοι ήταν δεύτεροι σε αριθμό αφίξεων (71) την πρώτη περίοδο και δεύτεροι πριν το τέλος στην δεύτερη περίοδο. Οι Άγγλοι ήταν τέταρτοι σε αριθμό αφίξεων την πρώτη περίοδο (12) και πρώτοι την δεύτερη περίοδο. Η αύξηση των Άγγλων εθελοντών συνδέεται με την υπεροχή του αγγλικού κόμματος και την ενεργότερη συμμετοχή της Αγγλίας στα ελληνικά πράγματα. Γνωστότεροι Φιλέλληνες είναι ο Κάρολος Νόρμαν, Γερμανός αξιωματικός που πήρε μέρος στη Μάχη του Πέτα (1822), πληγώθηκε και πέθανε στο Μεσολόγγι το 1822,ο Λόρδος Βύρωνας, Άγγλος ποιητής που συμμετείχε στην πολιορκία του Μεσολογγίου και πέθανε στην διάρκειά της, ο Σαμουήλ Γκρίντλευ Χάου, Αμερικανός γιατρός, ο Τζωρτζ Κάνινγκ, υπουργός εξωτερικών της Μεγάλης Βρετανίας ,ο Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ, Ελβετός τυπογράφος που έδρασε στο Μεσολόγγι, ο Μπρούνο, Ιταλός που ήρθε μαζί με το Βύρωνα στην Ελλάδα και πέθανε στο Ναύπλιο το 1827,ο Φρανσουά ντε Σατωμπριάν, γνωστός και ως Σατωβριάνδος, περιηγητής, συγγραφέας Οδοιπορικού και υπομνημάτων που έκαναν γνωστή την κατάσταση της Ελλάδας στην Ευρώπη, ο Βίκτωρ Ουγκό, γνωστός Γάλλος συγγραφέας, που έγραψε ποιήματα εμπνευσμένα από την ελληνική επανάσταση, ο Μαξίμ Ρεμπώ, Γάλλος Φιλέλληνας, συνταγματάρχης και συγγραφέας, ο Αλεξάντρ Πούσκιν, Ρώσος λογοτέχνης και ποιητής ,ο Τόμας Γκόρντον, Σκώτος αξιωματικός που προσέφερε όπλα και χρήματα, και συμμετείχε στην πολιορκία της Τρίπολης, ο Ειρηναίος Θείρσιος, Γερμανός παιδαγωγός και αρχαιολόγος που επανόρθωσε το Ερέχθειο, ο Τζορτζ Φίνλεϊ, Σκώτος που συμμετείχε στις πολεμικές επιχειρήσεις, ο Φρήντριχ Χαίλντερλιν, Γερμανός ποιητής, ο Καρλ Βίλχελμ φον Άιντεκ, Γερμανός ζωγράφος, ο Σαντόρε ντι Σανταρόζα (Santorre Di Santa Rosa), Ιταλός επαναστάτης ,ο Φρανκ Χέιστινγκς (Frank Hastings), Βρετανός αξιωματικός του ναυτικού που πρόσφερε χρήματα και συμμετείχε στις επιχειρήσεις, ο Φρίντριχ Σίλερ, Γερμανός ποιητής, ο Πέρσι Σέλλεϋ, Άγγλος ποιητής, ο Λουδοβίκος Α΄ της Βαυαρίας, Βαυαρός βασιλιάς, ο Ιωάννης-Γαβριήλ Εϋνάρδος, τραπεζίτης που οργάνωσε το φιλελληνικό κίνημα στη Γαλλία και την Ελβετία, ο Κάρολος Φαβιέρος (Charles Fabvier), Γάλλος διοικητής του τακτικού ελληνικού στρατού, ο Τζωρτζ Τζάρβις, ο πρώτος Αμερικανός φιλέλληνας , που έλαβε μέρος στον Αγώνα του 1821 ,ο Ρίτσαρντ Τσωρτς, Σκώτος στρατιωτικός, ο Τζουζέππε Ροσαρόλλ, Ιταλός στρατηγός, επαναστάτης και φιλέλληνας, πέθανε το 1825 στο Ναύπλιο, ο Μορίς Περζά, Γάλλος αξιωματικός, φιλέλληνας και συγγραφέας, από τους πρώτους εθελοντές του τακτικού ελληνικού στρατού, ο Χένρικ Νικολά Κρέιερ, Δανός Φιλέλληνας, ο Ερνστ Μάνγγελ, Ούγγρος μουσικός, συνθέτης, και φιλέλληνας, αρχιμουσικός της πρώτης στρατιωτικής μπάντας της Επανάστασης του 21,η Κάθριν Ελίζαμπεθ Φλέμιγκ, Αμερικανίδα ιστορικός, Καθηγήτρια Ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Τα ονόματα των περισσότερων από τους προαναφερόμενους κοσμούν γνωστούς οδούς της Αθήνας και άλλων πόλεων της Ελλάδας . Την εποχή εκείνη οι φιλόσοφοι και αισθητικοί Χέρντερ και Λέσσινγκ, ο ιδρυτής της αρχαιολογίας Βίνκελμαν, οι Σατωμπριάν και Χέλντερλιν, οι ποιητές Γκαίτε και Σίλερ ανανέωσαν και επίτειναν το ενδιαφέρον τους για τον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό. Ο Βολταίρος αποστρέφονταν τους Τούρκους κατακτητές . Αξίζει να εξετάσουμε όχι μόνο συνοπτικά αλλά ενδεικτικά και βαθύτερα το κλίμα που επικρατούσε εκείνες τις ημέρες σε διεθνές επίπεδο . Ο Ουμανισμός, η Αναγέννηση, ο Διαφωτισμός είχαν ιδεώδες την κλασική αρχαιότητα. Το ομόθρησκο στοιχείο υπήρχε στους Έλληνες , τους ορθόδοξους Ρώσους, τους καθολικούς και τον προτεσταντικό κόσμο της Δύσης. Ο πολιτικός φιλελευθερισμός προέρχονταν από την Γαλλική Επανάσταση. Δρούσε η αντίσταση προς κάθε αντιδραστική κίνηση για την Παλινόρθωση στην Γαλλία. Ιδέες εμφορούνταν από τον Ρομαντισμό .Κυοφορούσε η διεθνής φιλανθρωπία και η ζωτικότητα στα σύγχρονα χαρακτηριστικά του νέου Ελληνισμού, γνωστά στους δυτικούς από τις Ελληνικές κοινότητες της διασποράς, αλλά και από Έλληνες λόγιους στη Δύση. Ο περιηγητισμός προσέφερε μια επίκαιρη εικόνα της νεοελληνικής ζωής και των προβλημάτων της. Ανθούσαν οι προσωπικές φιλοδοξίες μεμονωμένων ατόμων που δεν ήταν πάντα εύκολο να διαχωριστούν από τον θαυμασμό για τον αρχαίο πολιτισμό ή το ενδιαφέρον για τον αγώνα των Ελλήνων. Επίσης οι πολιτικές επιδιώξεις και οι ανταγωνισμοί των Μεγάλων Δυνάμεων στο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Ας δούμε τώρα πρώτιστα και λεπτομερειακά πως συνέβαλαν και συνέπραξαν οι χώρες του κόσμου στο ζήτημα του φιλελληνισμού. Παράλληλα είναι αναγκαίο για την περισσότερο εμπεριστατωμένη εντρύφηση στο θέμα να φωτίσουμε την διττή στάση των δυνάμεων, τις διακυμάνσεις ,τις διευθετήσεις ,τις διαπραγματεύσεις ,τα πρόσωπα και τις διαθέσεις στην Ευρώπη και στην Ασία. Στη Βρετανία εκτός του Λόρδου Βύρωνα υπήρξαν η δραστήρια Φιλελληνική Επιτροπή του Λονδίνου και άλλοι όπως ο Σάμουελ , ο Μπαρφ, η Χάριετ Γουέστμπροουκ, πρώτη σύζυγος του ποιητή Πέρσι Σέλλεϋ που συνέδραμαν στην οικονομική ενίσχυση των επαναστατών. Ο Φρέντερικ Νορθ ή Γκύλφορδ ίδρυσε την Ιόνιο Ακαδημία στην Κέρκυρα, το πρώτο ελληνικό πανεπιστήμιο της νεότερης εποχής. Στην Ελβετία στην ανάπτυξη του κινήματος έπαιξαν ρόλο η διάδοση των φιλελεύθερων και αντιιεροσυμμαχικών ιδεών, η πιθανότητα σύναψης εμπορικών σχέσεων μεταξύ της Ελβετίας και του νεοσύστατου Ελληνικού κρατιδίου, το κλασικιστικό πνεύμα, το πνεύμα αλληλεγγύης μεταξύ χριστιανικών λαών. Οι Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και Μιχαήλ Σούτσος φιλοξενήθηκαν από τον Ευνάρδο, μια επιβλητική προσωπικότητα που ήταν δικτυωμένος με σημαίνοντα πολιτικά πρόσωπα της Ευρώπης και αλληλογραφούσε με τις φιλελληνικές ευρωπαϊκές επιτροπές προσπαθώντας να συντονίσει το έργο. Σημαντικό ρόλο στην αφύπνιση του Ελβετικού Φιλελληνισμού έπαιξε και η παρουσία του Καποδίστρια . Απεύθυνε εκκλήσεις, πραγματοποιούσε επαφές εντός και εκτός της Ελβετίας με πρόσωπα για να συνδράμουν οικονομικά τους Έλληνες και ιδιαίτερα τα θύματα του Μεσολογγίου. Η φιλελληνική επιτροπή της Βέρνης είναι η πρώτη που ιδρύθηκε στην Ευρώπη. Υπήρχε τον Αύγουστου του 1821 όταν ιδρύθηκε η δεύτερη στην Ευρώπη, στη Στουτγάρδη. Η δεύτερη επιτροπή ιδρύθηκε στη Ζυρίχη τον Νοέμβριο του ίδιου έτους με πρόεδρό τον πανεπιστημιακό J.H.Bremi. Η δραστηριότητά της επεκτάθηκε και σε άλλες περιοχές της Ελβετίας. Στην Γενεύη η πρώτη επιτροπή ιδρύθηκε τον Φεβρουάριο του 1822 με πρόεδρο τον πάστορα Georg Wilhelm Gerlach. Τον Δεκέμβριο του 1822 τα καντόνια της Ελβετίας ανακήρυξαν την επιτροπή της Ζυρίχης, κεντρική της χώρας . Μαζί με τις επιτροπές των έξι Ελβετικών πόλεων Γενεύης, Λοζάνης, Βέρνης, Schaffhousen, Aurau, Winthertour ανέλαβαν να περιθάλψουν τους 162 φυγάδες Έλληνες που μετά την αποτυχία του κινήματος του Αλέξανδρου Υψηλάντη , προσπαθώντας να πάνε στην Ελλάδα πέρασαν από την Ελβετία και καθώς οι Γαλλικές αρχές δεν τους θεωρούσαν τα έγγραφα, παρέμειναν στη χώρα. Με εκκλήσεις των Φιλελληνικών επιτροπών συγκεντρώθηκαν χρήματα για τα έξοδα της μετακίνησής τους. Εκτός της περίθαλψης των προσφύγων, η φιλελληνική επιτροπή της Βέρνης ζήτησε να γίνει πιο αποτελεσματική η βοήθειά της και να την ενημερώσει ο Ιγνάτιος της Ουγγροβλαχίας ποιες ήταν οι βασικές τους ανάγκες και ποιος ο προσφορότερος τρόπος εξυπηρέτησης τους. Οι Ελβετοί απέστειλαν χρήματα, γιατρούς και χρηματικές ενισχύσεις. Συνέβαλαν στη διαφώτιση της Ευρωπαϊκής κοινής γνώμης με εκτύπωση σχετικών φυλλαδίων, όπως οι Bremi και Oreli. Mεταξύ των πιο σημαντικών Ελβετών που αγωνίστηκαν στην Ελλάδα ήταν οι Κoning, Rival, Knaupp, Brumbacher, Chevalier, Εμμανουήλ Χαν, Meyer, ο εκδότης των Χρονικών, o γιατρός Louis Andre Gosse, o Bordier που σκοτώθηκε στη μάχη του Δραγατσανίου. Στο Βέλγιο και την Ολλανδία , το Βασίλειο των Κάτω Χωρών η πρώτη επιτροπή συστήθηκε στο Άμστερνταμ το 1822 με πρόεδρο τον Jan Fabius, νοτάριο στο Άμστερνταμ με πλούσια ελληνική πελατεία. H Χάγη έθεσε υπό την εποπτεία της τα κομιτάτα της χώρας εκτός της Ουτρέχτης και του Άμστρενταμ. Η φιλελληνική δράση απόκτησε πολλές μορφές από την αρχή και περισσότερο ύστερα από την έξοδο του Μεσολογγίου. Πραγματοποιήθηκαν έρανοι, συναυλίες, εκθέσεις ζωγραφικής όπως του ζωγράφου Odeyare που εξέθεσε πίνακα που απεικόνιζε τον θάνατο του λόρδου Βύρωνα, απαγγελίες ποιημάτων στις πόλεις Βρυξέλες, Άμστερνταμ, Χάγη, Αμβέρσα με σκοπό την συγκέντρωση χρημάτων. Ολλανδοί στρατιωτικοί μετέβησαν μεμονωμένα, όπως ο εμπειρογνώμονας του πολεμικού ναυτικού Steffens που συνεργάστηκε με τον Κανάρη .Το 1823 ο πλοίαρχος Piet Bakker μετέφερε με το πλοίο του ‘’Le Brisiere’’ στην Πελοπόννησο όπλα που συγκέντρωσε ο Στέφανος Παλαιολόγος ,Έλληνας έμπορος εγκατεστημένος στο Άμστερνταμ. Όμως η στενή σχέση του Βασιλείου με την ναυτική δύναμη της Μεγάλης Βρετανίας και τα στρατηγικά συμφέροντα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία εμπόδισαν την βασιλική οικογένεια να υποστηρίξει ανοιχτά την Ελληνική υπόθεση. Ο αυστηρός κυβερνητικός έλεγχος στον τύπο και οι πολλαπλές απαγορεύσεις στους στρατιωτικούς έπαιξαν ανασταλτικό ρόλο. Επιπλέον έχοντας η Ολλανδία να αντιμετωπίσει τις φιλελεύθερες κινήσεις ανεξαρτησίας του Βελγίου δεν έβλεπε με συμπάθεια ανάλογες κινήσεις άλλων χωρών. Μέλος της κυβέρνησης εκφράστηκε ανοικτά υπέρ των Τούρκων. Αν εξαιρέσουμε τον ηγεμόνα, τα δυο του παιδιά ήταν φιλέλληνες και κυρίως ο Φρειδερίκος στον οποίο ο Νέγρης στα 1829 προσέφερε το στέμμα της Ελλάδας. Αντίθετη λόγω των αντεπαναστατικών αντιλήψεών της ήταν η Διαμαρτυρόμενη Εκκλησία. Κάποιοι διανοούμενοι όπως ο Ολλανδός ποιητής Ντα Κόστα έγραψε βιβλίο καταδικαστικό της Ελληνικής Επανάστασης. Αντίθετα άλλοι όπως ο Βαν Κάμπεν του πανεπιστημίου του Leiden συνέταξε φιλελληνικά φυλλάδια και επτάτομη ιστορία της Ελλάδος σε φιλελληνικό πνεύμα. Από το 1827-1828 η στάση των Ολλανδών αλλάζει λόγω των εσωτερικών εξελίξεων στην Ελλάδα και της δολοφονίας του Καποδίστρια που δημιούργησε αρνητική εντύπωση. Ο συνολικός αριθμός εθελοντών από τις Κάτω Χώρες που προσήλθε στην επαναστατημένη Ελλάδα υπολογίζεται σε εικοσιένα άτομα. Στη Σουηδία στα τέλη του 1821 εκδόθηκε στη Στοκχόλμη ανώνυμο φυλλάδιο με τίτλο ‘’Έκθεση για την απάνθρωπη διαγωγή των βαρβάρων Τούρκων απέναντι στους χριστιανούς υπηκόους τους’’ που παρακινεί τους αναγνώστες του να συνδράμουν στην Ελληνική Επανάσταση. Aρχές του 1822 αναχώρησαν για την επαναστατημένη Ελλάδα οι Σουηδοί F.N. Ashling και T. F. Aakerhjelm. Ο πρώτος ήταν ταγματάρχης ,ειδικός στα οχυρωματικά έργα και ο δεύτερος υπολοχαγός. Ο δεύτερος συμμετείχε στην πολιορκία της Ακρόπολης και τραυματίσθηκε. Διορίστηκε υπασπιστής του Κωλέττη και στάλθηκε να επιθεωρήσει οχυρωματικά έργα στις Θερμοπύλες και την πολιορκία στην Ακρόπολη. Απογοητευμένος από τις Ελληνικές αρχές επέστρεψε στα τέλη του 1822 στην πατρίδα του. Υπήρξαν Σουηδοί εθελοντές που είχαν άδοξο τέλος όχι σε πεδίο μάχης αλλά σε κατάσταση ειρήνης . Ο G.A.Sass, επικεφαλής της φρουράς του Μεσολογγίου προσπαθώντας να χωρίσει διαπληκτιζόμενους Έλληνες, σκοτώθηκε από Μεσολογγίτη το 1824. Ο August Maximilan Myhrenberg που συμμετείχε στο σώμα του Φαβιέρου ως υπασπιστής , σε μάχες στην Εύβοια, τη Χίο και την Ακρόπολη από το 1829 ως το 1830 χρημάτισε διοικητής του Παλαμηδίου. Ήλθε σε ρήξη με τον Καποδίστρια κι έφυγε. Ο J.F.S.Crusenstolpe που ήλθε στα 1827 και ο K.G.T.Westee που ήλθε από το 1831 μέχρι το 1837. Ο φιλελληνισμός στην Δανία είναι μάλλον περιθωριακός σε μέγεθος και έκταση σε σχέση με τα αντίστοιχα κινήματα άλλων χωρών, κάτι που αποδίδεται στην απομόνωσή της χώρας από τις ραγδαίες και σημαντικές εξελίξεις που σημειώνονται στην Ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή και στα εσωτερικά προβλήματά της που οφείλονται στην συντριβή του ναπολεοντείου συνασπισμού με τον οποίο ήταν σύμμαχος η Δανία . Η μεταναπολεόντεια ύφεση έπληξε την οικονομία της χώρας και το 1813 πτώχευσε. Το 1814 έχασε τη Νορβηγία από τη Σουηδία. Η κυριαρχία στην Ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή και πολιτική των Ιεροσυμμαχικών θέσεων κατά των φιλελεύθερων και απελευθερωτικών κινημάτων και οι εμπορικές συμφωνίες της χώρας με την Οθωμανική Αυτοκρατορία επιδρούσαν στην έκταση του φιλελληνισμού στην Δανία. Η επιβολή λογοκρισίας στον τύπο και στο ταχυδρομείο περιόριζε την ενημέρωση των πολιτών. Η δεινή κατάσταση των πολιτών από τα σφάλματα των ηγετών ευνοούσε την υποστήριξη του αγώνα των Ελλήνων. Πυρήνα του φιλελληνικού κινήματος στη χώρα αποτέλεσε ο σύλλογος των φοιτητών του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης που ιδρύθηκε το 1820. Νέα από την επαναστατημένη Ελλάδα αναδημοσιεύονταν από τον γαλλικό και γερμανικό τύπο, ενώ φιλολογικά έντυπα εμπεριείχαν άρθρα και ποιήματα αφιερωμένα στην Ελλάδα, όπως η μηνιαία Hesperus και η Freia. Φιλολογικού χαρακτήρα συγκεντρώσεις πραγματοποιούσαν αριστοκράτες όπως η Kamma Rahbek και η Friederike Brun. Ο ποιητής Steensen Blicher με το ποίημά του για την καταστροφή των Ψαρών και με τον Επινίκειο Ύμνο υμνούσε, συγκινούσε και παρακινούσε . Εκτός Δανίας δραστηριοποιήθηκαν o ποιητής Jens Baggensen στην Ελβετία και ο συγγραφέας Peter Andreas Heinberg στο Παρίσι. Άνθρωποι του κλήρου όπως ο λουθηρανός επίσκοπος Friedrich Munter που αλληλογραφούσε και ο ιερέας Hans Bastholm που διοργάνωνε εράνους. Στον έρανο ανταποκρίθηκε ανώνυμα ο διάδοχος του θρόνου Christian Frederik προσφέροντας 500 τάληρα. Το 1827 συστήθηκε Κομιτάτο για βοήθεια στους πάσχοντες στην Ελλάδα. Μέχρι το 1829 συγκεντρώθηκαν 16000 φράγκα που στάλθηκαν μέσω του Εϋνάρδου στον Καποδίστρια. Την ίδια χρονιά εκδόθηκε η δανέζικη φιλελληνική εφημερίδα Graekervennen, O Φιλέλληνας που δημοσίευε νέα από την επαναστατημένη Ελλάδα και επικλήσεις βοήθειας . Οι συνδρομές των αναγνωστών πήγαιναν υπέρ των Ελλήνων. Παρά τη ρητή απαγόρευση σχηματισμού εθελοντικού σώματος για την Ελλάδα με Βασιλικό Διάταγμα του Σεπτεμβρίου 1821 υπήρξαν Δανοί που σκοτώθηκαν ή πέθαναν στον αγώνα . Ο Γιόχαν Χένρικ Κρόυερ, φοιτητής, ο Χάρο Πάουλ Χάρινγκ, ζωγράφος και ποιητής, ο Φρήντριχ Χάϊνριχ Γιόχανσεν, φοιτητής ιατρικής, ο John Hane ,αξιωματικός του πυροβολικού και οι αξιωματικοί Konrad von Ruppel , Carl Leopold Jacob Wederkinch. Ο Frellsen συνένδραμε στον αγώνα με αγορασμένη από τον ίδιο κανονιοφόρο. Ο λοχαγός Waldemar von Qualen σκοτώθηκε στη Λαμία το 1822. Στην Πολωνία υπήρχε τριπλή κατοχή: Ρωσική, Πρωσική και Αυστριακή. Τα νέα για την επαναστατημένη Ελλάδα έρχονταν από τις Γαλλικές φιλελληνικές εφημερίδες, αυστριακές, και ιδιωτικές επιστολές. Δύο Πολωνικές εφημερίδες δημοσίευαν άρθρα και εκκλήσεις υπέρ των Ελλήνων, η Φωνή της Βαρσοβίας και η Μέλισσα της Κρακοβίας. Πολωνοί λογοτέχνες όπως ο Μπουρκόφσκι με τους Δεκαεννιά Βυρωνικούς Ύμνους και οι Α.Μάκιεβιτς, Σλαβόσκι, Βίλνα Γκρόντεκ δημοσίευαν κείμενα εμπνευσμένα από την Ελληνική Επανάσταση. Τριάντα Πολωνοί ήρθαν στην Ελλάδα, κάποιοι σκοτώθηκαν και άλλοι πέθαναν από άλλη αιτία .Ανάμεσα του οι Γκρανόφσκι και Τουκόφσκι, λοχαγοί που πολέμησαν με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και ο Τζιρζάφσκι που μετείχε στην πολιορκία του Μεσολογγίου. Στη μάχη του Πέτα σκοτώθηκαν δεκατρείς Πολωνοί, ενώ δύο επέζησαν. Ένας από τους δύο, ο Αλεξάντερ Κουζάνσκι συνελήφθη και κρατήθηκε στην Άρτα. Στις αρχές του 1823 γύρισε καταπονημένος στην πατρίδα του. Στην Ιταλία με την έναρξη της Επανάστασης εκδόθηκε η επιθεώρηση Antologia του Vieussex στη Φλωρεντία όπου φιλοξενήθηκαν άρθρα που συνέδεαν το ελληνικό ζήτημα με έναν αγώνα για τον πολιτισμό, την εκπαίδευση και την αντίληψη πως η Ελλάδα βρίσκεται στον γενετικό κώδικα της Ιταλίας προβάλλοντας μια ελληνοιταλική εθνική και πολιτισμική αλληλεγγύη. Περίπου εκατό τριάντα επτά Ιταλοί ήλθαν να πολεμήσουν στην Ελλάδα . Πολλοί ήταν παλαίμαχοι των Ναπολεόντειων πολέμων ή πρωταγωνιστές των εσωτερικών αγώνων της Ιταλικής χερσονήσου. Το τάγμα των Φιλελλήνων που συστάθηκε το 1822 είχε δύο λόχους με αρχηγούς διαφορετικών εθνοτήτων και διοικητή τον Ιταλό Ντάνια. Λόγοι πολιτικής σκοπιμότητας προκάλεσαν δυσφορία στον ερχομό Ιταλών εθελοντών και του επαναστάτη κόμη Σανταρόζα που σκοτώθηκε στην πτώση της Σφακτηρίας. Ο Ιταλικός φιλελληνισμός υπήρξε από τα πιο μακρά φιλελληνικά κινήματα του αιώνα που διαδραμάτισε ρόλο και μετά την Επανάσταση το 1866 και το 1897. Στην Ρωσία η έκρηξη της Επανάστασης έθεσε την τσαρική κυβέρνηση στο δίλημμα μεταξύ της διατήρησης του status quo και της υποστήριξης των ομόδοξων Ελλήνων ξεσηκώνοντας ενθουσιώδεις αντιδράσεις . Ο Ρωσικός φιλελληνισμός με ευρεία βάση, διαπερνώντας τις πολιτικές και ιδεολογικές παρατάξεις είχε υποστήριξη από μείζονες κοινωνικές ομάδες .Δεν καταγράφονται Ρώσοι αγωνιστές το 1821, σε αντίθεση με τους εκατοντάδες Γερμανούς, Γάλλους Άγγλους. Τα αίτια ανάπτυξης του Ρωσικού φιλελληνισμού ήταν η κοινή θρησκεία, η φιλελεύθερη ιδεολογία με φορείς τους μαχητικούς Δεκεμβριστές ,οι παραδοσιακοί ιστορικοί δεσμοί ,ο κοινός αντίπαλος των δύο λαών η Οθωμανική Αυτοκρατορία ,οι μεταξύ τους οικονομικοί δεσμοί , η ένταξη Ελλήνων στη Ρωσική διοίκηση και στο Ρωσικό στρατό και οι ακμάζουσες Ελληνικές παροικίες. Εκδηλώθηκαν δραστηριότητες στην προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης, στην ρωσική επικράτεια και στις παραδουνάβιες ηγεμονίες στην διάρκεια της επανάστασης . Στην Ρωσία συστήθηκε η Φιλική Εταιρεία και εντός της Ρωσικής επικράτειας κατηχούνταν νέα μέλη όπως ο στρατιωτικός Νικόλαος Γάλιτς. Χορηγήθηκαν αθρόα διαβατήρια σε Έλληνες για να περάσουν τα ρωσο-μολδοβλαχικά σύνορα από τον Ρώσο στρατηγό κρατικό παράγοντα Ίντσωφ . Μεγάλη συμβολή είχε η σιωπηρή συμπαράσταση των Ρωσικών παραγόντων στις ενέργειες των Φιλικών. Ο Ρώσος στρατηγός Τσουκώφ χορήγησε στρατιωτικό υλικό σε Φιλικούς. Ο Δεκεμβριστής Α. Νέπινιν, διοικητής της 16ης μεραρχίας αγόρασε όπλα και τα έστειλε στις παραδουνάβιες ηγεμονίες. Συγκροτήθηκαν τα εθελοντικά σώματα του Ρώσου συνταγματάρχη Βασίλη Ιβάνοβιτς Σκολτάνωφ και το σώμα των Ρώσων κοζάκων. Ρώσοι ένοπλοι συμμετείχαν στα επαναστατικά σώματα στη Μολδοβλαχία. Μετά την αποτυχία στις παραδουνάβιες ηγεμονίες όσοι κατέφυγαν στην Ρωσία δέχθηκαν τις φροντίδες των Ρώσων. Στάλθηκαν υπεύθυνοι Ρωσικοί παράγοντες όπως ο Δεκεμβριστής Πάβελ Πέστελ , να παρακολουθεί τα γεγονότα στην επαναστατημένη Μολδοβλαχία και να δώσει αναφορά στον στρατηγό Κισελιόφ. Όταν ξέσπασε η επανάσταση στην Ελλάδα, παρασχέθηκε άσυλο στους καταδιωκόμενους Έλληνες από τις σφαγές που εξαπέλυσαν οι Τούρκοι στην Χίο, Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Κυδωνιές, Κύπρο. Συστήθηκαν κομιτάτα για την εξαγορά αιχμαλώτων και βοήθεια απόρων όπως το Κομιτάτο εξαγοράς αιχμαλώτων Γραικών Χίου, Κυδωνιών, Κασσάνδρας, συστημένο από τον επίσκοπο Κισνόβ Δημήτριο. Μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα ένοπλοι εθελοντές και πολεμοφόδια ,ο Ρώσος πρίγκηπας Καντακουζηνός και πλοία. Το μπριγαντίνι Fidelissimo και η γολέτα La Speranza το 1821 αναχώρησαν για την Ελλάδα. Οι Ρώσοι διακρίθηκαν στα πεδία των μαχών. Ο Αφανάσα ήταν στο πυρπολικό του Παπανικολή που βύθισε τουρκικό δίκροτο στην Ερεσσό. Οι αδελφοί Bereznsky στην Κρήτη και στο Πέτα. Ο ένας σκοτώθηκε στην Κάσο, έτερος τραυματίστηκε εκεί και τρίτος έχασε το πόδι του στο Νεόκαστρο . Ο Νικόλαος Ράικο που συμμετείχε στην εκστρατεία στην Χίο υπό τον Φαβιέρο αναδείχθηκε σε θέσεις , φρούραρχος στο Παλαμήδι, στην Πάτρα και αντισυνταγματάρχης στο Καστέλι του Μωριά . Στην ναυμαχία του Ναυαρίνου συμμετείχαν οκτώ πλοία που βοήθησαν απελευθερώσεις Ελλήνων αιχμαλώτων. Λόγια συμβολή είχαν ο Αλέξανδρος Πούσκιν με τα ποιήματα: ‘’Στον Οβίδιο’’, ’’Στην Ελληνίδα’’, ‘’Ξεσηκώσου Ελλάς’’, το ημιτελές διήγημα ‘’Κίρτζαλης’’ εμπνευσμένο από τα γεγονότα στη Μολδοβλαχία, ο Κ.Φ.Ριλέγεφ, ο Β.Κιουχελμπέκερ. Παρήχθησαν και κυκλοφόρησαν χρωμολιθογραφίες, γλυπτά και πίνακες με θέματα και πρόσωπα από την Ελληνική Επανάσταση . Ο Ρώσος πλοίαρχος Επαντσχίνε διέσωσε και παρέδωσε αρχαιότητες στο Εθνικό Μουσείο στην Αίγινα. Υπήρχαν οικονομικές ενισχύσεις για την ανέγερση φιλανθρωπικών ιδρυμάτων από αξιωματικούς της Ρωσικής ναυτικής δύναμης που συγκρούστηκαν στο Ναυαρίνο για το νοσοκομείο του Ναυπλίου, τη νεοσυσταθείσα Εκκλησιαστική Σχολή του Πόρου και την δημιουργία αλληλοδιδακτικού σχολείου στον Πόρο. Στον Ισπανικό Φιλελληνισμό οι παράγοντες που καθόρισαν την περιορισμένη και καθυστερημένη ανάπτυξη του ήταν το πολιτικό και πνευματικό κλίμα της περιόδου της παλινόρθωσης μεταξύ 1823 και 1832. Οι Ισπανοί φιλελεύθεροι αγωνίζονταν για το Σύνταγμα του 1812 και κατά της παλινόρθωσης της απολυταρχίας του Φερδινάνδου Ζ . Με την παλινόρθωση του 1823 η Ισπανία τάχθηκε με την Ιερά Συμμαχία ενώ το 1827 υπέγραψε εμπορική συμφωνία με την Υψηλή Πύλη. Μέχρι τον θάνατό του ο Φερδινάνδος επέβαλε λογοκρισία και καταδίωκε τους συνταγματικούς. Έτσι η έκκληση της Ελληνικής προσωρινής διοίκησης δεν έγινε δεκτή από τους Cortes της Μαδρίτης το 1821 λόγω των εσωτερικών προβλημάτων. Τα πρώτα φιλελληνικά κείμενα στα ισπανικά δημοσιεύθηκαν εκτός ισπανικού εδάφους. Το "Escrito sobre Gecia" εκδόθηκε στο Παρίσι το 1825 και το 1827. Κύριοι φορείς των φιλελληνικών κηρυγμάτων ήταν πολιτικοί εξόριστοι . Όψιμη υπήρξε η φιλελληνική ισπανική εκδοτική κίνηση εντός Ισπανίας. Το 1828 ισπανικές μεταφράσεις για την πολιορκία του Μεσολογγίου εκδόθηκαν στα γαλλικά και το 1829 μεταφράστηκε το βιβλίο του H. Lauvergne για την εκστρατεία του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο. Βιβλία ιστορικού περιεχομένου υπήρξαν τα "La Turquia, teatro de la guerra presente" και "La Turquia victoriosa de las sandeces, falsedades e igmominias", στα 1828 και 1829 αντίστοιχα από τον λογοτεχνικό κριτικό και φιλελεύθερο πολιτικό Felipe Fermin Caballero y Morgay, εξόριστο στο Παρίσι . Ο Jose Manuel de San Millan y Coronel, στρατιωτικός και φιλελεύθερος πολιτικός στο Παρίσι, συνέταξε το "Compendio historico del origen y progresos de la insurrection de los griegos contra los turcos", έργο φιλελληνικό και στηριζόμενο στον Πουκεβίλ που εκδόθηκε με ψευδώνυμο .Λογοτεχνικά ισπανικά έργα εκδόθηκαν το 1830. Στην Βαλένθια το ιστορικό μυθιστόρημα "Grecia o la doncella de Misolonghi" του Cosca Vayo y Lamarca, στηρίζονταν στον Πουκεβίλ. Την ίδια χρονιά, στον ίδιο τόπο εκδόθηκε το φιλελληνικό μυθιστόρημα με τίτλο, "Amory religion, o la joven griega" του Pascual Perez y Rodriguez. Το πρώτο φιλελληνικό ισπανικό ποίημα εκδόθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1820 από τον εξόριστο στην Αγγλία Jose de Esprocenda με τίτλο "Despedida del patriota griego de la hija del apostate". Πρόκειται για ανάπτυγμα ανώνυμου αγγλικού πρωτοτύπου που είχε εκδοθεί στο Λονδίνο το 1924. Την ίδια εποχή έχουμε το "Cancion guerrera con motivo del levantamiento de los gregos" του Francisco Martinez de la Rosa. Την εποχή της Επανάστασης στην γερμανόφωνη Ευρώπη υπήρχε συνομοσπονδία κρατών. Μέλη της μεταξύ άλλων ήταν η Αυστρία, η Πρωσία, η Βαυαρία, η Δανία, το Λουξεμβούργο και Ανώτατος άρχοντας της συνομοσπονδίας ο Αυστριακός καγκελάριος Κλέμενς Μέτερνιχ. Η Αυστρία και η Πρωσία με τη Βρετανία και τη Ρωσία, μετείχαν από το 1815 σε μια σειρά συμφωνιών της "Ιερής Συμμαχίας" για την τήρηση της ειρήνης στην Ευρώπη και την συνεργασία μεταξύ των μοναρχιών. Από τους πρώτους μήνες της Επανάστασης η γερμανόφωνη κοινή γνώμη τάχθηκε με το μέρος των Ελλήνων. Αντίθετα ο Μέτερνιχ και οι άλλοι ηγεμόνες της Συμμαχίας τήρησαν αρνητική στάση καθώς την συσχέτισαν με το κίνημα του Καρμποναρισμού στην Ιταλία που θεωρήθηκε κίνδυνος για την ανατροπή των μοναρχιών. Το 1821 στο Συνέδριο του Λάιμπαχ η Ιερά Συμμαχία απέρριψε κάθε κίνημα ανατροπής της νόμιμης εξουσίας με εξέγερση και βία. Το ανακοινωθέν του Συνεδρίου κατέληγε: "Οι μονάρχες ενήργησαν συνεπεία αυτής της διακηρύξεως στα γεγονότα της Νεάπολης και του Πιεμόντε και επίσης στα γεγονότα που ξέσπασαν μεν υπό πολύ διαφορετικές συνθήκες αλλά από συνδυασμούς το ίδιο εγκληματικούς, και τα οποία εκθέτουν την ανατολική πλευρά της Ευρώπης σε ανυπολόγιστες εμπλοκές". Η επίσημη εφημερίδα της Αυστρίας Österreichischer Beobacther, Αυστριακός Παρατηρητής σχολιάζοντας τα συμβάντα στην Ελλάδα το 1821 υποστήριζε ότι : ‘’οι επαναστάτες βρίσκονταν σε στενή επαφή με τα επαναστατικά κινήματα στην Ιταλία και ότι σκοπός τους ήταν η διατάραξη της ησυχίας στην χριστιανική Ευρώπη. Η επιχείρηση ξεκίνησε με πολιτικό δόλο, δεν θα είχε αποτέλεσμα και θα οδηγούσε τον ελληνικό λαό σε μεγάλα δεινά ‘’. Λόγω της πολιτικής αυτής απαγορεύτηκε κάθε φιλελληνική κίνηση σε πολλά γερμανικά κράτη. Ωστόσο υπήρξαν πολιτικοί και διανοούμενοι που τάχτηκαν ανοιχτά υπέρ της Ελληνικής Επανάστασης. Ο βαρώνος von Gagern του πριγκιπάτου της Έσσης-Ντάρμσταντ εκφώνησε θερμό φιλελληνικό λόγο που περιλάμβανε μεταξύ άλλων τα εξής: "Ένα θανάσιμο αμάρτημα θα βαραίνει το Γερμανικό Έθνος αν δεν εγείρεται πουθενά ούτε βοήθεια ούτε φωνή προς χάριν των Ελλήνων. Αυτοί μπορεί να έχουν αρχίσει τον αγώνα τους ασύνετα, την ακατάλληλη στιγμή, με ανεπαρκή μέσα. Εγκληματίες όμως δεν πρέπει να χαρακτηριστούν για αυτό το λόγο. Δεν ήσαν υπήκοοι, στην έννοια του δικαίου των Εθνών και του πολιτισμού μας, αλλά σκλάβοι. Αυτό μαρτυρούν οι αρχιερείς των, που χωρίς ενοχή και χωρίς να απολογηθούν, υπέστησαν δεινόν θάνατο στις πύλες των ναών τους. Εγώ, ως υπήκοος ενός πρίγκιπα ο οποίος έγινε μέλος της Ιεράς Συμμαχίας, και ως εκπρόσωπος των δικαιωμάτων και των επιθυμιών ενός γερμανικού λαού, εκφράζω εδώ την προσδοκία και ελπίδα ότι οι Έλληνες θα βγουν νικητές από τον αγώνα τους, ή να τους εξασφαλιστεί μια συνθήκη που θα τους θέση υπό την αιγίδα του ευρωπαϊκού δικαίου των Εθνών." Ο ποιητής Wilhelm Müller συνέθεσε σειρά φιλελληνικών ποιημάτων με τον τίτλο "Τραγούδια των Ελλήνων". Το πρώτο που δημοσιεύτηκε στην ανθελληνική εφημερίδα του Μέτερνιχ άρχιζε έτσι: "Μας ονόμασες επαναστάτες - πάντα έτσι ας μας καλείς! Επάνω! Επάνω! αυτό είναι το σύνθημα των Ελλήνων.... ...Επάνω, αυτό είναι το σύνθημα των Ελλήνων το αιώνιο! Ο υπέροχος ήχος αυτός ποτέ να μην ηχήσει μέσ' την καρδιά σου. Εσύ, κάτω στη λάσπη θα μένεις για πάντα, και θα παρατηρείς του κόσμου τα συμβάντα." Το 1821 ο καθηγητής Krug από τη Λειψία δημοσίευσε υπό μορφή φέιγ-βολάν πρόσκληση για την ίδρυση συλλόγων προς υποστήριξη των Ελλήνων. Μέρες αργότερα βασιλικό διάταγμα απαγόρευε την διάδοση των φυλλαδίων στη Σαξονία. Η αποστολή της " Γερμανικής Λεγεώνας " από τη Βαυαρία στην Ελλάδα από τον καθηγητή Fr. Thiersch ,όπως και κάθε δημόσια εκδήλωση φιλελληνισμού στην Πρωσία απαγορεύτηκαν. Η πολιτική του Μέτερνιχ εμπόδισε σοβαρά την βοήθεια προς τους Έλληνες αλλά δεν κατάφερε να την σταματήσει . Στον ηθικό τομέα απέτυχε να αλλάξει την φιλελληνική κοινή γνώμη. Στα πιο φιλελεύθερα νοτιοδυτικά κρατίδια της Γερμανικής Συνομοσπονδίας, με κέντρο την Στουτγκάρδη, άρχισαν από το φθινόπωρο του 1821 να λειτουργούν φιλελληνικές επιτροπές που έστειλαν εθελοντές στην Ελλάδα και υποστήριξαν οικονομικά πρόσφυγες. Στη Γερμανία η Ελληνική Επανάσταση ερμηνεύτηκε από την αρχή σαν περίπτωση, διαφορετική από τις άλλες, που δεν σκόπευε στην ανατροπή κάποιας νόμιμης εξουσίας ,ούτε είχε σχέση με συνομωσίες όπως ο Καρμποναρισμός. Θεωρούσαν ότι τα αιτήματα των Ελλήνων ήταν δίκαια και άξιζαν μια θέση στην πολιτισμένη χριστιανική Ευρώπη. Ο γερμανόφωνος τύπος φιλοξενούσε φιλελληνικά δημοσιεύματα. Σε ένα από αυτά ο καθηγητής Krug ανέφερε: " Όλη η Τουρκοκρατία έχει από καιρό προγραφεί από την κοινή γνώμη σαν κάτι άκρως άδικο που δεν υποφέρεται .Εάν λοιπόν μια ζηλότυπη και γεμάτη φόβο πολιτική των κυβερνήσεων θεωρεί τον Ελληνικό Αγώνα απελευθερώσεως άκαιρο για τους δικούς της σκοπούς, παρά ταύτα δεν θα πετύχει, παρ' όλα τα σοφίσματά της, να κάνει τον κόσμο να πιστέψει ότι αυτός ο αγώνας είναι άδικος". Στο Συνέδριο της Βερόνας στο τέλος του 1822 επικράτησε ο Μέτερνιχ. Εκδόθηκε ψήφισμα που καταδίκαζε την Ελληνική Επανάσταση χαρακτηρίζοντάς την "ανόητη και εγκληματική επιχείρηση". Το φιλελληνικό κίνημα στη Γερμανία κλονίστηκε. Διακόπηκε μέχρι το 1826 που δημιουργήθηκε νέο ρεύμα φιλελληνισμού με αφορμή την τραγική πτώση του Μεσολογγίου. Άλλες φιλελληνικές εκδηλώσεις ήταν η δημιουργία φιλελληνικών κομιτάτων με πρωτοβουλία καθηγητών όπως του θεολόγου Fr. Nagel, του J. Neander, του Barthold Georg Niebuhr και άλλων. Οι πρωτοβουλίες που ανέλαβαν ήταν η έκδοση φυλλαδίων που προέτρεπαν την ίδρυση φιλελληνικών σωματείων, η παροχή ποικίλης αρωγής, οι έρανοι σε χρήμα και είδη. Επίσης η στρατολόγηση νέων εθελοντών, πανεπιστημιακών δασκάλων των Ελλήνων σπουδαστών και η συγκρότηση στρατιωτικών σωμάτων για την Ελλάδα. Σημαντικά κέντρα φιλελληνικής δράσης στη Γερμανία υπήρξαν οι πόλεις Αμβούργο, Βρέμη, Ντάρμσταντ και Στουτγκάρδη. Οι Zimmermann, καθηγητής, Chevalier από τη Γενεύη και Dannenberg –υπασπιστής της φρουράς του Αμβούργου συγκρότησαν την ‘’Ελληνογερμανική Λεγεώνα’’. Στην πόλη Ντάρμσταντ ο Θεόδωρος Νέγρης συγκρότησε και απέστειλε εθελοντικό σώμα στην Ελλάδα στο οποίο συνέβαλε ο Koster πρώην αξιωματικός του Πρωσικού στρατού που ήρθε στις αρχές του 1821 στην Ελλάδα, πολέμησε και έφυγε απογοητευμένος από την υπάρχουσα χαοτική κατάσταση. Το 1827 ιδρύθηκε στην πρωτεύουσα της Βαυαρίας το ‘’Πανελλήνιον’’ με σκοπό την ανατροφή ορφανών παιδιών από την Ελλάδα. Ο Γερμανικός φιλελληνισμός αναπτύχθηκε χάριν στον κλασικισμό που καλλιεργήθηκε στην Γερμανία τα προεπαναστατικά χρόνια σε συνδυασμό με τον ρομαντισμό της εποχής ενώ τονώθηκε με την δράση των Ελλήνων σπουδαστών και εμπόρων και με τη συμμετοχή των Γερμανών φιλελλήνων στα επαναστατικά γεγονότα στην Ελλάδα. Στην Κρήτη ο γιατρός Σχιεράϊπερ το 1823 παρείχε ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη ενώ ο Hane ανέλαβε την διοίκηση του φρουρίου της Γραμβούσας το 1828. Στον Ινδικό φιλελληνισμό αίτια ανάπτυξης ήταν οι από την αρχαιότητα και τους χρόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου επαφές και επιδράσεις του ελληνικού πολιτισμού στην Ινδική χερσόνησο που δεν σταμάτησαν ούτε στον Μεσαίωνα . Η υπάρχουσα κατάσταση των Ινδών και η αποικιακή κατοχή από τους Άγγλους που προδιέθετε θετικά για τον αγώνα των Ελλήνων .Η παρουσία Ευρωπαίων και Ελλήνων εμπόρων σε σημαντικά λιμάνια εμπορικά κέντρα των Ινδιών Καλκούτα, Δάκκα , που ήταν φορείς Ευρωπαϊκών φιλελεύθερων ιδεών. Η αποστολή στην Ινδία του Ζακυνθινού Νικόλαου Κεφαλά το 1823 ως εκπροσώπου της Ελληνικής Διοίκησης του αγώνα για έρανο υπέρ της Ελληνικής Επανάστασης. Η Φιλελληνική Εταιρεία της Καλκούτας συστήθηκε στα τέλη του 1823 από τον Κεφαλά σύμφωνα με τα Ελληνικά Χρονικά, εφημερίδα του Μεσολογγίου , της 17ης Ιανουαρίου 1825 όπου δημοσιεύτηκε επιστολή από την Καλκούτα. Ο κύριος αγωγός πληροφόρησης για την Ελλάδα ήταν τα εμπορικά πλοία που έφταναν από την Ευρώπη στο Ινδικό λιμάνι, και η Φιλελληνική Εταιρεία της Καλκούτας. Με συγκεντρώσεις και δημοσιεύματα στον τοπικό τύπο, όπως η ‘’Εφημερίδα της Καλκούτας’’, προβάλλονταν νέα από την επαναστατημένη Ελλάδα. Πραγματοποιήθηκε έρανος και συγκέντρωσαν το ποσό των 25.380 ρουπίων ή 2200 λιρών στερλινών. Ο Άγγλος επίσκοπος της Καλκούτας προσέφερε 200 λίρες στερλίνες. Τελικά 1200 λίρες έφτασαν στην Ελλάδα. Μέλη της Εταιρείας ήταν εκτός από Έλληνες-μέλη της παροικίας και Άγγλοι, πρόεδρος ο Άγγλος Άρινγκ , Αμερικανοί και Ινδοί . Στον έρανο ανταποκρίθηκαν και Κινέζοι. Ο γιος του Ινδού σουλτάνου της Μυσώρης Τίππο Σαΐντ, αγωνιστή της Ινδικής ανεξαρτησίας από την Αγγλική κατοχή, παρέστη σε συγκέντρωση της Εταιρείας. Υπήρξαν Εβραίοι που συμπαραστάθηκαν και Εβραίοι που επέδειξαν αρνητική στάση απέναντι στον Εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων. Σύμφωνα με τον καθηγητή Σπυρίδωνα Λουκάτο παράγοντες που εμπόδισαν την ανάπτυξη του Εβραϊκού Φιλελληνισμού ήταν ο μεταξύ Ελλήνων και Εβραίων φυλετικός φανατισμός και η θρησκευτική μισαλλοδοξία .Εκδηλώθηκε με την διαπόμπευση του σώματος του Γρηγορίου του Ε’ από τους Εβραίους της Κωνσταντινούπολης και τις σφαγές που υπέστησαν οι Εβραίοι της Οδησσού από τους Έλληνες και Ρώσους όταν έφτασε η σωρός του Πατριάρχη . Την σφαγή των Εβραίων της Τριπολιτσάς ,τον οικονομικό ελληνοεβραϊκό ανταγωνισμό ,την ανάγκη επιβίωσης των Εβραίων μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία . Παράγοντες που καλλιέργησαν τον Εβραϊκό φιλελληνισμό ήταν η Φιλελεύθερη Ευρωπαϊκή ιδέα, οι φιλικοί δεσμοί Ελλήνων και Εβραίων της διασποράς ,ο ποιητής Ανδρέας Κάλβος ,φίλος και δάσκαλος των Ελληνικών στην εβραϊκή οικογένεια Finzi στην Φλωρεντία, η κοινή συμβίωση Ελλήνων και Εβραίων ,ο Χανέν, Εβραίος της Τριπολιτσάς που σώθηκε με την οικογένειά του. Στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες κοινωνικοί, ιδεολογικοί, πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες ευνόησαν τις ιδεολογικές ζυμώσεις μεταξύ των Εβραίων της διασποράς και τους έκαναν πιο δεκτικούς στα φιλελεύθερα μηνύματα και στον εκχριστιανισμό των Εβραίων με μικτούς γάμους μεταξύ Ελλήνων και Εβραίων. Περιορισμένης έκτασης ήταν οι προσφορές των Εβραίων στην Ελληνική Επανάσταση, η συμμετοχή σε μάχες, η συμπαράσταση σε φυλακισμένους η παροχή ιατρικής βοήθειας ,η συμμετοχή σε φιλελληνικά κομιτάτα, οι εκκλήσεις για συνδρομές υπέρ των Ελλήνων ,η συμπαράσταση εκ μέρους Εβραίων δημοσιογράφων. Συμμετείχαν και συμπαραστάθηκαν στην Ελληνική υπόθεση ο Cremieux Αδόλφος από την Γαλλική πόλη Νιμ , μέλος της εκεί Φιλελληνικής Εταιρείας, ο Ιωάννης Λέχος που ήλθε στην Ελλάδα περί το 1805 , βαπτίστηκε χριστιανός και μετέβη τον Φλεβάρη του 1822 στην Κρήτη όπου συμμετείχε σε μάχες στην περιοχή Κισσάμου. Το 1823, εργάσθηκε αμισθί στο επαρχείο Σαντορίνης, και ως ‘’πυροβολικός’’ στο σώμα του Φαβιέρου . Ο Δημήτριος Ιωάννου Λέχος πολωνοεβραίος, γιος του προηγούμενου ,ο Έλβιγκ, ραβίνος στο Werle της Βεστφαλίας που απηύθυνε έκκληση το 1826 σε όλες τις ισραηλιτικές κοινότητες να συνδράμουν τους χειμαζόμενους Έλληνες , η οικογένεια του Φίντζι Ραφαέλλο που μέλη της ήταν φίλοι του Ανδρέα Κάλβου και είχαν συμπεριληφθεί σε λίστα υπόπτων από την αστυνομία της Φλωρεντίας με σκοπό την απέλασή τους λόγω των φιλελεύθερων θέσεων τους, ο Limpan Srie, ραβίνος, ζούσε στη Φλωρεντία, ήταν φίλος του Κάλβου που λόγω των φιλελεύθερων θέσεων του συμπεριλαμβανόταν στην προηγούμενη λίστα, οι Passigli και Consiglio Giyseppe, ζούσαν στην Φλωρεντία, φίλοι του Κάλβου, ο Λαφίτ Γεώργιος, Εβραίος δημοσιογράφος στο Παρίσι που αρθρογραφούσε υπέρ του Ελληνικού αγώνα, ο Ραφαήλ Γεώργιος που εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα και βαπτίστηκε χριστιανός, ο Χη Ιωάννης γιατρός από Ισραηλιτική οικογένεια της Ζακύνθου που ασπάσθηκε τον χριστιανισμό και παρείχε ιατρικές υπηρεσίες στους Επαναστατημένους Έλληνες, ο Ιάκωβος Μαβέιτς, εκχριστιανισμένος Εβραίος από την Ρωσία που μετείχε στην επανάσταση της Μολδοβλαχίας, οι Νιάρντι Μποτελάτ και Ιωαννίτσα Μποτεζάν εκχριστιανισμένοι Εβραίοι που συμμετείχαν στην επανάσταση στο Ιάσιο. Για τους Τούρκους που με διάφορους τρόπους συνένδραμαν στην Επανάσταση μπορούμε να αναφέρουμε πρόσωπα, είτε πολιτικές είτε θρησκευτικές προσωπικότητες, όπως τον μουσουλμάνο θρησκευτικό ηγέτη, τον σεϊχουλισλάμη Χατζή Χαλίλ Εφέντη που αρνήθηκε να επικυρώσει την εντολή του σουλτάνου Μαχμούτ Β΄ για αθρόα σφαγή των ελληνικών πληθυσμών, με τίμημα την εξορία του και τη δολοφονία του και τον γιατρό του Ανδρούτσου και του Μακρυγιάννη, Χασάν Αγά Κούρταλη. Η σχέση της Ελληνικής κοινωνίας με τις βαλκάνιες κατεχόμενες κοινωνίες προσδιορίζονται από την κοινή τύχη έναντι του κοινού δυνάστη και εχθρού, από το ‘’ομόδοξον’’, από τη διείσδυση της Ελληνικής γλώσσας στην Βουλγαρία και στη Σερβία λόγω της δράσης του Πατριαρχείου, από το γεγονός του διορισμού Ελλήνων ηγεμόνων στις Παραδουνάβιες περιοχές, από τις εμπορικές ανταλλαγές και από την εγκατάσταση παροίκων στις αντίστοιχες χώρες. Εξαίρεση αποτέλεσε, η Αλβανία που προσδεμένη θρησκευτικά και κοινωνικά στην Οθωμανική αυτοκρατορία ήταν συχνά σύμμαχος στα κατασταλτικά μέτρα σε βάρος των Ελλήνων. Η κοινή τύχη και η κοινή ελπίδα απελευθέρωσης των Βαλκανικών λαών και η οργάνωσή τους σε ένα κράτος αποτυπώνεται στον Θούριο του Ρήγα. Ο ιστορικός Νικολάι Τοντόροφ μας αναφέρει έναν κατάλογο με τα ονόματα των αγωνιστών που συμμετείχαν στον αγώνα στο κίνημα του Υψηλάντη και η εθνολογική σύστασή τους ποικίλει: 199 Μολδαβοί, 9 Βλάχοι,132 Βούλγαροι,72 Σέρβοι, 2 Μαυροβούνιοι,2 Βόσνιοι, 4 Δαλματοί,7 Αλβανοί, 4 Ούγγροι,3 Εκχριστιανισμένοι Τούρκοι. Οι Αλβανοί που μετείχαν στο κίνημα του Υψηλάντη ήταν πιο πολλοί αλλά καταγράφονται ως Έλληνες . Ο Μουσταφά Γκέκας, ο Αμπτής Γκέκας, ο Μάκος Κούστα που λειτουργούσε ως κομιστής επιστολών του Αλή πασά προς τους Έλληνες, προσχώρησε στο Ελληνικό στρατόπεδο. Συνεκστράτευσε με τον Καραϊσκάκη στην Αν. Στερεά και στην Καποδιστριακή περίοδο διορίστηκε ως εκατόνταρχος της Β’ χιλιαρχίας .Ο Μπαϊράμης Λιάπης διατελώντας υπό την ηγεσία του Νικ. Κριεζιώτου συμμετείχε σε πολεμικές επιχειρήσεις στο Τρικέρι και στην Ανατολική Στερεά. Ο Ελληνικής καταγωγής Ρουμάνος πρίγκιπας Αλέξανδρος Καντακουζηνός επικεφαλής εκατό Αλβανών κατέλαβε το Κάστρο της Μονεμβασιάς τον Ιούλιο του 1821. Ο αδελφός του, Γεώργιος Καντακουζηνός Ντελάνου αξιωματικός στο Ρωσικό στρατό, συνόδευε τον Υψηλάντη στην διάβαση του Προύθου. Ο Ρουμάνος βογιάρος Γεώργιος Βοϊνέσκου συνόδευσε τον Δημήτριο Υψηλάντη στην Ελλάδα και συμμετείχε σε μάχες μαζί του. Ο Βογιάρος Ιορδάνης Ροζνοβάνου συνέδραμε το κίνημα της Μολδοβλαχίας οικονομικά με 10.000 ολλανδικά δουκάτα και 300 άλογα. Ο μητροπολίτης Βενιαμίν Κοστάκη προσέφερε χρήματα και άλογα. Μέλη της Φιλικής Εταιρείας διετέλεσαν οι Ρουμάνοι Γρηγόριος Μπρακοβεάνου και Μπάρμπου Βακαρέσκου . Την θυσία των Ρουμάνων Ιερολοχιτών που έπεσαν στο πεδίο της μάχης ύμνησε ο ποιητής Γρηγόριος Αλεξανδρέσκου με το ποίημά του ‘’Τα μνήματα του Δραγατσανίου’’ Οι διακηρύξεις του Ρήγα είχαν ιδιαίτερη απήχηση στους Σέρβους οι οποίοι επιχείρησαν και να αποσπάσουν ανεπιτυχώς τον Ρήγα από τους Τούρκους. Οι μεταξύ τους σχέση συσφίγγονταν και από την ένοπλη συμπαράσταση των Ελλήνων στις Σερβικές εξεγέρσεις του 1804-1813 και 1815-1833. Ο Καραγεώργης μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία. Σημαίνοντες Σέρβοι που μετείχαν στα γεγονότα της Μολδοβλαχίας ήταν οι Μιλένκο Στοΐκοβιτς, Πέταρ Ντομπρνιάκ, Χατζή Προντάν Γρηγορίεβιτς , ο Μλάντεν Βιλοβάνοβιτς, Κωνσταντίνος Νεμάνια. Σε γενικές γραμμές η επίσημη Σερβία επέδειξε παθητική στάση. Ωστόσο ένοπλα σώματα Σέρβων κατέρχονταν στην Ελλάδα για να συμμετάσχουν στον αγώνα των Ελλήνων, όπως του Χατζηχρήστου Ντάγκοβιτς που αρχικά παρείχε τις υπηρεσίες του στον Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου ενώ μετά την πτώση της Τριπολιτσάς προσχώρησε στον Νικηταρά. Συμμετείχε στη μάχη στα Δερβενάκια και στην πολιορκία της Θήβας. Μετεπαναστατικά έφτασε να γίνει στρατηγός και υπασπιστής του Όθωνα .Επίσης βοήθησαν οι Θωμάς Σέρβος, Λάμπρος Σέρβος, Θανάσης Σέρβος στο Μεσολόγγι, ο Κωνσταντίνος Μαριανός και ο Ιωάννης Στοΐκοβικ. Όταν εξερράγη η Ελληνική Επανάσταση ο μητροπολίτης Μαυροβουνίου Πέτρος Πέτροβιτς εξέδωσε ενθουσιώδη προκήρυξη υπέρ αυτής στις 26 Ιουνίου 1821. Πολλοί Μαυροβούνιοι συμμετείχαν στο κίνημα του Υψηλάντη στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες. Ο Βάσος Μαυροβουνιώτης σε μάχες στα μέρη Εύβοια, Πελοπόννησο, Ανατολική Στερεά, Αττική, Αθήνα, Κύπρο, Θεσσαλία . Έγινε χιλίαρχος και στρατηγός και υπασπιστής του Όθωνα . Ο Τζωάννος Σλαβάνος Μαυροβουνιώτης, ο Τζωάνος Μοντενεγρίνος για τον οποίο ο Δημήτριος Υψηλάντης βεβαιώνει πως πολέμησε στην άλωση της Τριπολιτσάς, ο Γρηγόριος Τζούροβιτς που μετεπαναστατικά ζήτησε από τον Καποδίστρια εργασία ανάλογη της προσφοράς του στον αγώνα. Ο Μαυροβούνιος στρατηγός Ουΐτζ που πολέμησε με τον Ναπολέοντα και στο Λονδίνο εκπόνησε σχέδιο πολεμικό με σκοπό την απελευθέρωση της Ελλάδος και το απέστειλε στην Ελλάδα. Θέλησε να συγκροτήσει εθελοντικό σώμα από δύο χιλιάδες άνδρες να έλθει στην Ελλάδα για να πολεμήσει. Στο σώμα του Θεόδωρου Βαλλιάνου μετείχουν επτά Άραβες, όπως και στο σώμα του Κωνσταντίνου Μαυρομιχάλη, ενώ τέσσερις Αιγύπτιοι βρίσκονταν στην ομάδα του Διαμαντή Ζέρβα. Ο Αιγύπτιος Καραγιώργης Χαμπέσσης μάχονταν μαζί με τους Καραϊσκάκη και Μελετόπουλο, ενώ ο Μαμελούκος, Εκβέν Δαβουσσί, πέθανε στο Πέτα. Στην Τεργέστη , μία από τις πύλες εξόδου προς την Επαναστατημένη Ελλάδα ο Δημήτριος Υψηλάντης επιθυμώντας να οργανώσει ένα τακτικό σώμα κατά τα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα, είχε προγυμναστή στρατιωτικό, τον φιλέλληνα αξιωματικό του γαλλικού στρατού Bαλέστ, και χρησιμοποίησε Ιταλούς και Γάλλους αξιωματικούς για να επικουρήσουν στο έργο του. Συνάντησαν όμως την απροθυμία να αξιοποιηθούν ή να χρηματοδοτηθούν από τους τοπικούς πολιτικούς και στρατιωτικούς αρχηγούς. Οι βαθμοφόροι πλεόναζαν αλλά οι θέσεις ήταν περιορισμένες. Απογοητεύονταν όταν η ιεράρχηση δεν ήταν ανάλογη του βαθμού τους. Οι Έλληνες δεν ήταν σε θέση ή δεν ήθελαν να τους χρηματοδοτήσουν γιατί έπρεπε να μεριμνήσουν για τα δικά τους σώματα. Η συμμετοχή σε επιχειρήσεις κατάληψης πόλεων συνεπαγόταν και μερίδιο στις λείες και έπρεπε να αποκλεισθούν οι ξένοι. Περιφρονούσαν τους νεότερους φιλέλληνες, τους θεωρούσουν απειροπόλεμους και απροετοίμαστους για τις ανάγκες του αγώνα . Όταν ξεκινήσουν να έλθουν στην Ελλάδα οι Φιλέλληνες είχαν προβλήματα, οικονομικές επιβαρύνσεις, δυσκολίες στην μετακίνηση λόγω αποστάσεων , απαγορεύσεις των αρχών των πατρίδων τους ή άλλων χωρών απ’ όπου έπρεπε να περάσουν. Υπήρχαν μεταξύ τους διαιρετικοί παράγοντες που υπονόμευαν την ενότητα . Όταν έφταναν συναντούσαν ελλείψεις στην οργάνωση και τον συντονισμό του αγώνα, ανταγωνισμούς μεταξύ των οπλαρχηγών, έλλειψη χρημάτων για τη συντήρηση τους, απροθυμία αξιοποίησής τους. Το τακτικό σώμα του Βαλέστ έμεινε αναξιοποίητο στο Ναβαρίνο και την Τριπολιτσά, όπως και η ομάδα του Γκόρντον. Τους απωθούσε η πρωτόγονη πολεμική τακτική κάποιων Ελληνικών ομάδων και των οπλαρχηγών τους, όπως μετά την άλωση του Ναυπλίου. Ήταν απογοητευμένοι από τα αποτελέσματα των συμμετοχών τους σε διάφορες μάχες που δεν στέφονταν πάντα από επιτυχία, όπως η μάχη του Πέτα. Η ιεράρχησή τους γεννούσε παρεξηγήσεις. Κάποιοι έπεσαν θύματα ληστειών από Έλληνες . Αποτιμώντας συμπερασματικά την προσφορά των ξένων σήμερα στην επέτειο των 200 χρόνων από την επανάσταση του 1821 διαπιστώνουμε μέσα από την παραπάνω κατάθεση των στοιχείων πως υπήρξε δυναμική και ευπρόσδεκτη .Η βαθμιαία κινητοποίηση τους υπέρ της Ελληνικής υπόθεσης παρά τις αντιξοότητες και τις δύσκολες η περίεργες συνθήκες που παρεπιδημούσαν βοήθησε ουσιαστικά ,έμπρακτα και λειτουργικά στην ηθική δικαίωση και στην ψυχολογική ενίσχυση των Ελλήνων επαναστατών και του αγώνα .Παρότι οι κυβερνήσεις έμειναν ανεπηρέαστες στις αποφάσεις τους από όλη αυτήν την κίνηση. Οι ανταγωνισμοί στο εσωτερικό της Ευρώπης ,οι συσχετισμοί των δυνάμεων και η επιθυμία να κλείσει ένα πεδίο αναταραχής στην ανατολική Μεσόγειο καθόρισε την πολιτική τους απέναντι στην Ελληνική Επανάσταση. Ο φιλελληνισμός του μεγάλου και ελπιδοφόρου αγώνα τερματίστηκε κάποια στιγμή λόγω της δημιουργίας του καινούργιου νεοσύστατου Ελληνικού κράτους που ήταν το κύριο και απαραίτητο ζητούμενο επιστέγασμα των συνολικών Ελληνικών προσπαθειών ,το οποίο βαθμιαία και διεξοδικά θα τίθετο σε σύγκριση με το ευρωπαϊκό πολιτισμικό επίπεδο . Από την άλλη μεριά ο κλασικισμός περιήλθε σε μια κάμψη και αποδυνάμωση .Περιορίστηκε αναγκαστικά σε επιστημονικό, θεωρητικό επίπεδο ενώ παράλληλα οι σύγχρονοι, εξελιγμένοι ,προηγμένοι δημοκρατικοί και φιλελεύθεροι κύκλοι της Ευρώπης αναζητούσαν πια μέσα έκφρασης που θα ανθούσαν εκτός των αρχαίων ελληνικών προτύπων .

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΊ ME ΠΡΟΛΟΓΟ ΤΟΥ ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΠΕΤΜΕΖΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ‘’ΑΡΚΕΙ ΜΙΑ ΣΠΙΘΑ ‘’ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ -ΣΑΡΔΗ.

Επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Όστρια η επίκαιρη θεματικά με την υπάρχουσα κατάσταση της δοκιμασίας ποιητική συλλογή ΑΡΚΕΙ ΜΙΑ ΣΠΙΘΑ της Αφροδίτης Δρακοπούλου -Σάρδη . Το ενδιαφέρον προφητικό βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά το 2015. Προβλήθηκε με ιδιαίτερη επιτυχία και κριτικές στον ημερήσιο, περιοδικό και ηλεκτρονικό τύπο και σε παρουσιάσεις από σημαντικούς πνευματικούς ανθρώπους .Η έκδοση είχε ξεπεράσει σε πωλήσεις τα 1000 αντίτυπα.

Το εξώφυλλο και σελίδες του βιβλίου κοσμούν σπάνιες επιλεγμένες σχεδιαστικές συλλήψεις του διακεκριμένου διεθνή εικαστικού Κώστα Ευαγγελάτου. Ο δημιουργός εργάστηκε μεθοδικά και ευεργετικά για το υλικό του κειμένου πάνω στην ουσία των στίχων και πρόβαλε μια εκτενή περιήγηση με παρέμβαση που προσφέρει στον αναγνώστη και θεατή την είσοδο στις πολυποίκιλες επισημάνσεις απόδοσης που διαδραματίζονται με εμβάθυνση ανάλυσης . Μέσα από το πάντρεμα και την συνύπαρξη στην παρούσα πολυτελή έκδοση του γραπτού με τον εικαστικό λόγο διακρίνουμε την μνημειακή διαδραστική έκφανση της περιρρέουσας υφής των δύο αποδόσεων που αναμφίβολα απεικονίζουν μια επιμέρους επεισοδιακή στάση εντρύφησης με δομημένη σύλληψη συμβολισμού, και μια έκφραση κοινού ευσυνείδητου προβληματισμού με υποκειμενική καταγραφή των θεάσεων και των απόψεων που ως εσωτερικό περιεχόμενο κυριαρχούν συνειρμικά και διαχρονικά .

Η εικαστικός ,πολιτισμολόγος ,κριτικός λογοτεχνίας –τέχνης Μαριλένα Φωκά έχει επισημάνει σε κριτικό κείμενο της σε έντυπα και ηλεκτρονικά ΜΜΕ για το βιβλίο : ΄΄ Πρόκειται για μια ποιητική συλλογή με ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα και μυθολογικά αρχέτυπα. Περιλαμβάνει ποιήματα με κεντρικό άξονα αποκλειστικά τον άνθρωπο. Με καθημερινούς επικοινωνιακούς κώδικες η ποιήτρια εκφράζει εσωτερικούς προβληματισμούς και ανησυχίες και αναδεικνύει τις προβληματικές των σύγχρονων κοινωνιών. Αρνούμενη να συμβιβαστεί με τις αντιξοότητες και το αδιέξοδο βρίσκει καταφύγιο στις μικρές χαρές της ζωής που συχνά έχουν υποτιμηθεί. Το ρομαντικό στοιχείο είναι κυρίαρχο και επιστέφεται από μια παιδική αθωότητα. Η γραφή της που σε στιγμές έντασης έχει μια ιδιαίτερη δυναμική και ενέχει αρχετυπικά μυθολογικά και κοσμολογικά στοιχεία παραπέμποντας στο μύθο του Προμηθέα, παρακινεί τον αναγνώστη να λάβει δράση καθώς μια σπίθα μόνο αρκεί να ανάψει φωτιά. Η φωτιά σαν σύμβολο ανάγεται σε φιλοσοφικά πρωταρχικά δομικά στοιχεία, στην πνευματική κάθαρση, την καταστροφή του παλαιού και τη φώτιση .΄΄

Στον πρόλογο του βιβλίου ο ιστορικός αναλυτής –κριτικός λογοτεχνίας-τέχνης Λεόντιος Πετμεζάς αναφέρει μεταξύ άλλων : «H ποιήτρια αφομοιώνει με ευκρίνεια τα επίπεδα μιας εύλογα προχωρημένης παραστατικότητας και έννοιας καθώς κινητοποιεί αρμονικές κατανύξεις. Η αισθητική παρέμβαση στην ποιητική γλώσσα που χρησιμοποιεί συμπληρώνεται με καίριες διαβαθμίσεις αξιώσεων που αναπαράγουν επεμβάσεις απέναντι στην συνειδητή υφή της ιδιάζουσας έμπνευσης. Ο συνειρμικός κόσμος της γραφής της διεισδύει ευρηματικά και ευπρόσδεκτα σε μια συλλογικότητα που κατευθύνει τα μοτίβα οριοθέτησης. Οργανώνει ευρηματικά ένα αυθύπαρκτο και πολύσημο κύκλο διατυπώσεων. Χάρη στην μορφική εσωτερικότητα που συντονίζει με ογκολογική βαρύτητα η θέαση των πτυχών που επισυνάπτει παραθέτει με πειστικότητα στιγμές ποικίλων αισθητικών όψεων. Οι στίχοι της προέρχονται από στοχαστικές σκέψεις, απεικονίζουν αντιστίξεις και αποστολές, σημειογραφίες και αρχετυπικές εικόνες που παραπέμπουν εύλογα σε νοηματικές και ανυσματικές αναφορές . Στις σελίδες του βιβλίου ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται γρήγορα τα σχήματα απόδοσης και εξέλιξης που εμπεριέχουν ενοποιητικές γραμμές και αντιλήψεις. Ανακαλύπτει βαθυστόχαστα περιεχόμενα δεδομένων, πυρήνες τεχνοτροπιών, φιλοσοφίες ζωής ,στοιχεία από το σημερινό και παρελθοντολογικό σημαινόμενο καθώς και από την επάρκεια της υπαρξιακής φύσης. Παράλληλα η ποιήτρια υπεισέρχεται και εκφράζει έντονα στα κείμενα της πεπραγμένα και πορείες που λειτουργούν ως ισχυρά εργαλεία απόψεων και θέσεων. Η εσωτερική περιδιάβαση της ενορχηστρωμένα αλληλεπιδρά εκτενέστερα μέσα από εκφάνσεις εντρύφησης και διαπραγμάτευσης που προκαλούνται καταλυτικά από τις συγκλίνουσες μαρτυρίες. Με ηθογραφική ρυθμικότητα εντάσσει τις αυτόνομες κλίμακες στο διακριτό αντίκτυπο μιας διάταξης που χαρτογραφεί πτυχές λογοτεχνικών διαβαθμίσεων.»

NEA ΕΚΘΕΣΗ ΕΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ VILLA ΡΟΔΟΠΗ ΤΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ.

Η Σύγχρονη Πινακοθήκη Villa Ροδόπη Μεσολωρά 7 και Βύρωνος τηλ: 26710 28501, 6944621286 στο Αργοστόλι της Κεφαλονιάς είναι και πάλι σε λειτουργία παρουσιάζοντας την νέα εικαστική έκθεση με επιλεγμένα έργα σύγχρονων ξένων καλλιτεχνών από την συλλογή του Art Studio EST- La Chambre της Αθήνας. Πρόκειται για εκθέματα ζωγραφικής, χαρακτικής, μικρογλυπτικής, φωτογραφίας και κολλάζ χαρακτηριστικά των πολλαπλών εικαστικών αναζητήσεων της εποχής μας από εικαστικούς καλλιτέχνες που κατάγονται από διάφορες χώρες. Σε αυτή την ενότητα εκτίθενται έργα καλλιτεχνών από την Αγγλία, Πολωνία, Η.Π.Α, Ολλανδία, Καναδά, Γερμανία, Αυστρία, Σερβία κ.α. Η επιμέλεια έκθεσης και οι ξεναγήσεις σε αυτήν είναι του ζωγράφου, λογοτέχνη, θεωρητικού της τέχνης Κώστα Ευαγγελάτου . Η έκθεση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σχετικά με τις δύσκολες και αβέβαιες καταστάσεις που βιώνουν όλοι οι άνθρωποι σε παγκόσμιο επίπεδο εξαιτίας της πανδημίας. Αποκαλύπτει τα κοινά εκφραστικά στοιχεία που ανέκαθεν διακατέχουν τους εικαστικούς από όπου και να κατάγονται, σε όποιο μέρος του κόσμου δημιουργούν, σε όποια περιοχή ταξιδεύουν ή μεταναστεύουν.

O ιστορικός τέχνης ,επιστημονικός συνεργάτης της Πινακοθήκης Λεόντιος Πετμεζάς επισημαίνει για την έκθεση: ‘’Η τέχνη στην συγκεκριμένη ενδιαφέρουσα εικαστική κατάθεση και καλλιτεχνική όσμωση βασίζεται στην συνύπαρξη αρκετών τάσεων και των σχολών της ευρύτερης και της διεθνούς πολιτιστικής δημιουργίας. Ετερόκλητες ομοιογένειες έχουν δημιουργηθεί μέσα από τη σύζευξη της διαφορετικής τεχνικής υπόστασης που η αποκορύφωση της αξίζει να εξεταστεί προσεκτικά . Η ενότητα στην περιήγηση των επιτευγμάτων μέσα από ιδιάζουσες οπτικές πρισματικές γωνίες και σκοπιές συνδράμει αναμφίβολα στο συνδυασμό της ινιακής συνειδησιακής συγκυρίας με τα κρυπτογραφημένα στοιχεία ερμηνείας . Μέσα από νεωτεριστικές και πρωτότυπες προσεγγίσεις η τεχνική των δημιουργών εκπέμπει ευπρόσδεκτα αρωγούς και ενδόμυχες ψυχικές καταστάσεις σε γραμμικές μανιέρες τονίζοντας επικονιάσεις και κατασκευές που αποτυπώνουν πλευρές της υπάρχουσας διαχρονικής κοινωνικής πραγματικότητας. Μεταφέρουν μια μνημονική αέναη διάθεση με αποσπασματικό κλοιό από ονοματοκρατικές προπτώσεις, έντεχνες συλλήψεις, ελιτιστικά και ιδιότυπα ιδεογράμματα νοητικών ζητήσεων . Οι δυνάμεις της έρευνας ,της περιήγησης και της μελέτης πάνω στην οντότητα των έργων που παρακολουθούμε συμβάλουν ευθύβολα και εύληπτα σε ένα διεθνές δρώμενο τέχνης και πολιτισμού που με ανεπανάληπτη ευκρίνεια καθώς επιμερίζεται οδηγεί το θεατή στα μονοπάτια της ουσιαστικής μέθεξης. Αποδεικνύοντας και τεκμηριώνοντας πιο συγκεκριμένα τη στοιχειώδη λεπτομέρεια με εμβληματικές απόψεις εμφορούμενες από απεικονίσεις της έντεχνης αποκάλυψης. Η πλήρης προσέγγιση προσωποποιεί εξικειωμένα μοτίβα εντρύφησης σχετικά με τη μεταβλητότητα της ανθρώπινης σκέψης που εξελίσσεται και μεταλλάσσεται σύμφωνα με τους υπάρχοντες νόμους της ογκολογικής βαρύτητας και της μη στατικής αντίληψης απέναντι στην απόδοση.Παρουσιάζει εναργέστατα και διεξοδικά τους ιδιότυπους ανάλογους συνδυασμούς ενός σημαντικού εικαστικού πεδίου στο οποίο η ιδεογραφική οντότητα δίνει ηγεμονικότητα στις προτάσεις . Η απόλυτη αυθεντική γραφή της ζωτικής συγκρότησης των δημιουργών αποδεικνύεται λειτουργική στη προβολή ενός πλαισίου αναφοράς με θέσεις και αντιθέσεις. Η παρουσία τους είναι μια πρόκληση αποκόμισης και συνάμα μια πρόσκληση έξαρσης σε ένα καίριο περίγυρο , που αποθησαυρίζει συνειδητά και μεθοδευμένα την σοφία της μέγιστης διερμήνευσης της υψηλής τέχνης. Η προσφορά τους στη ψυχοσύνθεση του κοινού βασίζεται στο γεγονός ότι το καθοδηγούν αδάμαστα στις οδούς της υπερούσιας πτυχής που πρέπει να διανύσει ενισχύοντας την ιδεαλιστική επιλογή του με τις απαραίτητες γνώσεις και τοποθετήσεις που εμπεδώνουν με φυσική νοοτροπία τις άμεσες προθέσεις του προβάλλοντας ένα κοινό παρανομαστή ευαισθησίας για όλα τα εικαστικά εκθέματα .’’

Η έναρξη των ART WEEKENDS έγινε το Σάββατο 23 Ιανουαρίου 2021 και η διάρκεια έκθεσης θα είναι μέχρι και 21 Φεβρουαρίου 2021. Η είσοδος είναι ελεύθερη για τους φιλότεχνους στις ξεναγήσεις που γίνονται στα πλαίσια των ART WEEKENDS κάθε Σάββατο και Κυριακή 12.30μ.μ.-14.30 μ.μ. Απαραίτητη είναι η τήρηση όλων των μέτρων προστασίας και απαραίτητη η προσυνεννόηση στο τηλέφωνο: 2671028501, πληροφορίες καθημερινά 12.00-14.00μ.μ.).

Ο Κώστας Ευαγγελάτος και οι συνεργάτες του αισιόδοξα ελπίζουν ότι στη συνέχεια του 2021 θα είναι ευνοικές οι συνθήκες, ώστε να πραγματοποιηθεί στη Villa Ροδόπη και την “Μωβ Σκηνή” του κήπου κανονικά η ήδη σχεδιασμένη πολυπρισματική εικαστική και λογοτεχνική εκδήλωση αφιερωμένη στον Λόρδο Βύρωνα, με αφορμή την μεγάλη εορταστική επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 και εύχονται καλό ποιοτικό εικαστικό Χειμώνα. www.rodopicollection.blogspot.com

ΚΡΙΤΙΚO KEIMENO ΤΟΥ ΛΕΌΝΤΙΟΥ ΠΕΤΜΕΖΆ ΓΙΑ ΤΟ ΝΈΟ ΕΙΚΑΣΤΙΚΌ ΗΜΕΡΟΛΌΓΙΟ 2021 ΤΟΥ ΚΏΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΆΤΟΥ

Το Ημερολόγιο σχήματος 20×20 εκ, 14 φύλλα, κοσμούν ζωγραφικές συνθέσεις και ντοκουμέντα performance, που φιλοτέχνησε φέτος ο καλλιτέχνης στη διάρκεια των περιοριστικών μέτρων για τον Covid19.

Πρόκειται για ζωγραφικά έργα του Κώστα Ευαγγελάτου που αναφαίνονται συνειρμικά και ζουν διαδραστικά στο παρόν του εγκλεισμού και των μέτρων για την πανδημία. Η σύλληψη τους αναπαράγει την αυθόρμητη και αρχαική ομορφιά των μορφών και των συμβολικών μοτίβων τους, με έντονα χρώματα και αισιόδοξη αποκρυστάλλωση ιδεών και συναισθημάτων. Ο καλλιτέχνης με εύστοχη εξπρεσιονιστική και ιμπρεσιονιστική φαντασία, ευρηματική ανθρωποκεντρική ματιά και προχωρημένο όπως πάντα για την εποχή του ένστικτο, λειτουργεί και αυτή την φορά εκθέτοντας εμπειρίες από μια περιπλάνηση και μια περιδιάβαση σε ταξίδια και μονοπάτια περιπέτειας και δοκιμασίας. Ανατάμει διευκρινιστικά πολυδιάστατες διαδρομές και πολυκύμαντες επιδόσεις που αποτελούν οάσεις διαφορετικότητας. Στα πλαίσια των αποτελεσμάτων της συνοπτικής διαδραστικής σχέσης που συγκροτεί μεταξύ του κοινού και των εκθεμάτων του προτείνει με σημασία μια ιδιάζουσα πρόσκληση και πρόκληση με εγρήγορση, υπερβαίνοντας όρια και προϋποθέσεις, με εκλεκτικά θέματα που εμπίπτουν προσθετικά δικαιώνοντας προσδοκίες με ανταπόκριση. Οι προτάσεις των επίκαιρων με την σημερινή κατάσταση καταθέσεων του σε ευρεία θέαση εμπεριέχουν περαιτέρω νόρμες αξιώσεων, ενώ παράλληλα διαθέτουν εύρος απεικονίσεων, ανάλογων προσωπογραφιών και μορφικών υποδομών. Ενέχουν ένα χαρακτηριστικό τρόπο που μέσα από εκφραστική δόμηση, παραπέμπει με ευθύτητα σε μια αισθητική υπεροχή που επιφυλάσσει σημάνσεις με ουσιαστικές διατάξεις ζωγραφικής απόδοσης. Τονίζουν πως η συσσωρευμένη φόρτιση και ο εξονυχιστικός πειραματισμός των προθέσεων βρίσκονται στην ακολουθία της εξελικτικής πορείας, σε άμεση σχέση ταύτισης με το περιβάλλον. Οι παρούσες εικαστικές συλλήψεις αποτελούν πηγή αποκαλύψεων, που αποδίδονται με διακυμάνσεις και εκφάνσεις, ενώ παράλληλα τονίζουν συναισθήματα που βρίσκονται σε συνάρτηση με κοινωνικά μηνύματα της εποχής. Καθορίζονται αναμφίβολα από αναφορές και διερευνητικές αντιλήψεις αδιάπτωτες απέναντι στο σύνολο της τάξης και στον κυκλικό χρόνο της συνθετικής πύκνωσης, που σίγουρα περιλαμβάνει το μεταίχμιο της αναγέννησης και της στοιχειώδους ανασυγκρότησης. Οι κύκλοι των διαστάσεων που παρακολουθούμε στις σελίδες του συλλεκτικού Ημερολογίου 2021, “Αισθητικές Ενοράσεις”, με εύληπτη ένταξη στις αποκλίσεις υποδηλώνουν ένα προβληματισμό και ένα προσανατολισμό που ορθώνεται αρμονικά μέσα από στοιχεία που δίνουν εξηγήσεις για τα τεκταινόμενα. Οι αισθητικές καταθέσεις σκιαγραφούν μια συναλληλία αδιάρρηκτη προς την ευπραγία και την ευδαιμονία. Στη διαδρομή η θέση τους αποτελεί σταθερή όσμωση για περιστάσεις που προσθέτουν αισθαντικότητα, κίνηση και ζωντάνια. Η ερμηνεία τους με συμβολικά νοούμενα και πρόδηλες ανατροπές εμπλουτίζεται περαιτέρω από συσχετισμούς εσωτερικής προδιάθεσης, που εμπεριέχουν διαχρονικές εκλάμψεις. Η κύρια θεματική τους περικλείει την αφαιρετική συλλογικότητα και την αφηρημένη θέαση. Με έμφυτη αισθαντικότητα εκθέτει νύξεις εννοιολογικών και υποσυνείδητων ψυχικών τοπίων που καταλήγουν σε εικονίσεις και καταγραφές με γραφικές απόψεις. Ο συνολικός μετασχηματισμός τους εκφέρει μια μαγευτική ατμόσφαιρα με αλήθεια που συγκινεί μέσα από τη μεστότητα και την ευπρόσδεκτη διάκριση των ιδιότυπων μέσων. Οι απαράμιλλες εκφάνσεις τους ενδυναμώνουν προϋποθέσεις ακεραιότητας με έκδηλο αυθορμητισμό, που συμπληρώνεται με μουσικότητα, ανάταση και προσγειωμένη υφολογική χροιά. Ενορχηστρώνει και περικλείει φάσεις που αποδίδουν ένα φουτουρισμό δομήσεων και ιριδισμών που σταχυολογούνται με αξεπέραστη πρωτοπορία. Η μορφοποίηση των υλικών που χρησιμοποιούνται πολλαπλασιάζει ικανοποιητικά ένα κρεσέντο, με μελετημένες χρωματικές επεξεργασίες, δομές, κωδικοποιημένες γενικεύσεις και εμφατικούς λογισμούς, που αναπτύσσουν την ιχνηλασία μιας περίκλειστης εμβάθυνσης. Η ταυτότητα τους ανάγεται σε μια ενδοσκόπηση, που οδηγεί στη πραγμάτωση της ευκρίνειας και στην εικαστική αφήγηση μιας σχεδιαστικής περιγραφής, με συντονισμένη καίρια ακολουθία σύγχρονων στοχασμών.

Φωτογράφηση έργων: Ντάνυ Μαρτζώκας, μέλος του Art Studio EST. Επιμέλεια έκδοσης, εκτύπωση: Ελευθέριος Καρτέρης, του ΠΕΡΙΤΕΧΝΩΝ. Όπως κάθε χρονιά αριθμός αντιτύπων θα προσφερθεί δωρεάν σε Βιβλιοθήκες και Πινακοθήκες. .https://www.gisi.gr/evangelatos/index.php/publications/ Πληροφορίες: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ VILLA ΡΟΔΟΠΗ, Μεσολωρά 7, Αργοστόλι, Κεφαλονιά. ART STUDIO EST-LA CHAMBRE, Πρατίνου 87 και Αντήνορος, 11634, Αθήνα. τηλ :6944621286

Ο Λεόντιος Πετμεζάς είναι ιστορικός αναλυτής ,κριτικός τέχνης -βιβλίου

O ΛEONTIΟΣ ΠΕΤΜΕΖΑΣ ΚΑΙ Η ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΦΩΚΑ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΊΑ ΕΧΟΥΝ ΑΣΧΟΛΗΘΕΊ ΕΚΤΕΝΕΣΤΕΡΑ .

Ο ιστορικός τέχνης,λογοτέχνης Λεόντιος Πετμεζάς και η πολιτισμολόγος-εικαστικός  Μαριλένα Φωκά μιλούν μέσα από κριτικές  προσεγγίσεις  και παραθέτουν  απόψεις και θέσεις  τους  για την σημαντική παρουσία και  προσφορά στην τέχνη του διακεκριμένου σε διεθνές επίπεδο  Κώστα Ευαγγελάτου, την οποία έχουν μελετήσει επί πολλά χρόνια στην ενδιαφέρουσα  συνομιλία του εικαστικού με  την γνωστή δημοσιογράφο Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου. Και  οι δύο έχουν γράψει κριτικά κείμενα αλλά έχουν κάνει  και εκτενείς αναφορές σε βιβλία τους για την πορεία του Κώστα Ευαγγελάτου στις λεωφόρους της εκλεπτυσμένης και πρωτοπόρας  δημιουργίας .    

 Πηγή :INTOWNPOST 

https://www.intownpost.com/%CE%BF-%CE%B6%CF%89%CE%B3%CF%81%CE%AC%CF%86%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CF%8E%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%82-%CE%B5%CF%85%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B5%CE%AF-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B7-%CF%83%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%B3%CE%B4%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%84%CF%83%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CF%85?fbclid=IwAR1cuI5jSDYRKUnz9JFYZc43p3KRglLQ9vJHeX92YnoGDoyGa1CHtEKP4VA

Ο ζωγράφος Κώστας Ευαγγελάτος συνομιλεί με τη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

 

Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

 «Σήμερα με την επιβαλλόμενη απομόνωση και την ατομικιστική προσπάθεια σωτηρίας οι τέχνες και τα γράμματα συγκινούν ελάχιστους.

Μόνο τα τηλεοπτικά ανάλαφρα θεάματα και όλα τα μαζικά συναφή είδη έχουν εμβέλεια στους πολλούς περισσότερο τώρα από ποτέ»

Εικόνες που γέμισαν τους φιλότεχνους με ευφροσύνη σε μαγικές ώρες, προσφορά της φύσης και όχι μόνο, μας αφήνουν στη διάθεση του χρωστήρα και του ποιητικού οίστρου του Κώστα Ευαγγελάτου. Ο διεθνής καλλιτέχνης, που στην καρδιά έχει πάντα κορυφαία θέση η ζωγραφική, «η οποία σαν αρχική αισθητική γλώσσα είναι αναγκαία για την ύπαρξή του στον κόσμο», όπως έχει παραδεχτεί, σε αυτή τη τραγική καθημερινότητα πασχίζει να αντισταθεί μέσα από το έργο του στην αδικία του κόσμου και να θριαμβεύσει σε μία ζούγκλα θηρίων που παραφρόνησαν.

Καλύτερα όμως να μιλήσουν για τον Κώστα Ευαγγελάτο σπουδαίοι ιστορικοί, θεωρητικοί τέχνης και επιστήμονες με κύρος στην Ελλάδα και στο εξωτερικό που έχουν τόσα να καταθέσουν για την εικαστική δημιουργία του.

Μεταξύ άλλων ο Ιστορικός τέχνης Λογοτέχνης Λεόντιος Πετμεζάςπου επισημαίνει: «Η αύρα της εκλεπτυσμένης τεχνικής ενυπάρχει ευπρόσδεκτα στην τέχνη του. Το μεγαλείο της στιγμής σε κάθε έργο με διαστάσεις διείσδυσης έντεχνα χαρακτηρίζει μια ύψιστη απόκλιση που βασίζεται πάλι σε εννοιακά ιδεογράμματα.Στις ιδιοφυείς ικανότητες του δημιουργού συνυπάρχουν η αγνότητα της πρόθεσης, η δύναμη της θέλησης, η οξύτητα της σκέψης και η πληρότητα της αμεσότητας που έχουν προνόμιο την αδιάλειπτη χρησιμοποίηση των πρωτοποριακών μέσων, που εντείνουν την υπερβατική αξία και την ιδιότητα να μορφοποιεί δυναμικά ιδέες ,τις οποίες καταγράφει άμεσα και ευθύτατα μετά τη γέννηση τους μέσα στα συμπλέγματα.…».

H Δρ. Ιστορικός της τέχνης-τεχνοκριτικός Officier des Arts et Lettres, Ντόρα Ηλιοπούλου-Ρογκάν σημειώνει: «Παρακολουθώντας από χρόνια τις ζωγραφικές δημιουργίες του Κώστα Ευαγγελάτου, θαυμάζω τη συνεχή εξέλιξη του οράματός του, που ο ταλαντούχος διττός δημιουργός – αυτόνομα ζωγράφος και ποιητής- κατορθώνει να ανανεώνει εκ των ένδον! Δίχως, ο άξιος και εμπνευσμένος καλλιτέχνης να «δανείζεται» λύσεις και ενώ πεισματικά κωφεύει στις σύγχρονες, απατηλές σειρήνες των επάλληλων συρμών φέρνει πάντοτε σε πέρας την ουσιαστική, εγγενή ανανέωση των ερεθισμάτων του έτσι ώστε να μην απειθεί ποτέ στις αρχές και στα ιδανικά που έταξε εαυτόν απ' αρχής. Κατορθώνει, ο Ευαγγελάτος πάντοτε, να είναι δημιουργικά διαφορετικός και συγχρόνως, ο εαυτός του σε μια συνεχώς ανελισσόμενη τροχιά…»

Η Πολιτισμολόγος-Εικαστικός Μαριλένα Φωκά στο νέο βιβλίο της: «Δοκίμια Περί Τέχνης και Πολιτισμού» (εκδ. Όστρια 2020) φωτίζει μια ακόμη διάσταση, την ψυχοθεραπευτική των επιτευγμάτων του: «Οι πίνακες του διεθνή performer, εικαστικού, και θεωρητικού της Τέχνης, Κώστα Ευαγγελάτου από την σειρά «Νεφελομορφίες» μπορούν να θεωρηθούν ως εξαιρετικές θεραπευτικές αποτυπώσεις και να χαρακτηρισθούν ως «χρωμαισθητικότροποι» λειτουργώντας ικανοποιητικά στα πλαίσια μουσικοθεραπευτικών συνεδριών με απώτερο σκοπό την ψυχοσωματική ενδυνάμωση του ανθρώπινου οργανισμού…»

O Ομότιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής, Δρ. Φιλοσοφίας, ΕΚΠΑ Κώστας. Ε. Μπέης έχει γράψει: «Ο Πλάτων , στο διάλογο του Φαίδωνα (61.a.3), εμφανίζει το Σωκράτη, μέσα στο κελί του δεσμωτηρίου του, να βεβαιώνει πως η φιλοσοφία είναι το μέγιστο είδος της μουσικής: «ως φιλοσοφίας μεν ούσης μεγίστης μουσικής». Οι ζωγραφικές Νεφελογραφίες του Κώστα Ευαγγελάτου μας παρακινούν στην απορία, αν η φιλοσοφία μπορεί να είναι ίσως ένας ισχυρός οδοδείκτης των εικαστικών τεχνών ή, αντιστρόφως, αν η ζωγραφική μπορεί να είναι μια ψηλή κορφή για τη φιλοσοφική έξαρση. Έρχονται στιγμές που πιστεύω ότι ο Κώστας έγινε δέκτης αυτού του θείου χρίσματος. Και ταξίδεψε ο ανήσυχος νους του σ' άγνωστα μονοπάτια φιλοσοφικής απορίας. ..»

Το InTownPost.com φιλοξενεί τον ζωγράφο Κώστα Ευαγγελάτο που γέμισε χρώματα τις σελίδες μας, χαρίζοντας ένα καταφύγιο επιβίωσης, έναν αλτήρα ελπίδας, ένα καγχασμό για την ανθρώπινη υποκρισία ,ίσως και καημό, για τη ζωή που ξοδεύεται μέσα στον κοινωνικό ανταγωνισμό και πολύ περισσότερο σκέψη για την αγάπη που όσο πάει νοθεύεται.

 

Ο ζωγράφος Κώστας Ευαγγελάτος σε 'έργο του: "Καβαφικές Μορφές" (Αφιέρωμα στον Κώστα Καβάφη)

Μέσα στην πανδημία βρήκατε καταφύγιο στη Σύγχρονη Πινακοθήκη Villa Ροδόπη που ιδρύσατε στην Κεφαλονιά - η οποία φέρει το όνομα της αξέχαστης μητέρας σας- , με τα ανθόσπαρτα μονοπάτια, εκεί που άρχισαν να διαμορφώνονται οι αισθητικές τέχνης και οι αρχές του πολιτισμού σας να πλάθονται σε άξονες ζωής για εσάς κ. Ευαγγελάτε, όπως εύστοχα σχολιάσατε. Έχετε διάθεση μέσα σε αυτή την κατάσταση να ασχοληθείτε με την τέχνη και το λόγο που αρμονικά συνδυάζετε στα έργα σας;

Η περίπλοκη κατάσταση που όλοι βιώνουμε πολλές φορές στρέφει τις σκέψεις μου στις υπαρξιακές καταστάσεις που αναλύει στα έργα του ο μεγάλος στοχαστής Ζαν Πολ Σάρτρ, που είχα την τύχη να ακούσω ομιλία του, πρωτοετής στη Νομική Αθηνών. Επέλεξα να παραμείνω στο Αργοστόλι, που η κατάσταση με τα μεγάλα προβλήματα της απειλητικής πανδημίας είναι ηπιότερη από την Αθήνα. Νοσταλγώ βέβαια τον χώρο του Art Studio EST και το ατελιέ μου, αλλά στη Villa Ροδόπη είμαι μεν εσώκλειστος, αλλά έχω τη μεγάλη χαρά της βόλτας στις πανέμορφες κοντινές μ παραλίες της Λάσσης και βέβαια να ασχολούμαι με τον κήπο, που φέτος παρά τις θεομηνίες ήταν ολάνθιστος και τώρα καταπράσινος από τις συνεχείς βροχές. Η ενασχόληση μου με την τέχνη και τον λόγο είναι εκ των πραγμάτων αναγκαία και εμψυχωτική για τη βεβαρημένη ψυχολογία μου. Ήδη έχω ολοκληρώσει νέα ζωγραφικά έργα και βελτιώνω κείμενα μου τόσο ποιητικά όσο και θεωρητικά. Η διάθεση δεν είναι πάντα πηγαία και άμεση, όπως σε συνθήκες κανονικότητας, αλλά ως επαγγελματίας έχω μάθει χρόνια τώρα να εργάζομαι συστηματικά όπου και να είμαι.

Έφθασε ο καιρός που οι άνθρωποι κυκλοφορούν με μάσκες ή φορούσαν ανέκαθεν μάσκες;

Οι άνθρωποι ανέκαθεν έλκονται από τις μεταμφιέσεις. Συνήθως κύριο στοιχείο της μεταμφίεσης είναι το προσωπείο, η μάσκα, που κρύβει την ταυτότητα και που στις μέρες μας, όπως και σε προηγούμενες μεγάλες επιδημίες, θεωρήθηκε γενικά ένα κύριο προστατευτικό μέσο στην επέλαση του κορωνοϊού. Τα δεδομένα ακόμη εξιχνιάζονται και οι μέθοδοι θα κριθούν ανάλογα με τις εξελίξεις και τα αποτελέσματα. Οι άνθρωποι ίσως απεχθάνονται τα εξαρτήματα, ομολογουμένως κάποιοι όμως ήταν έτοιμοι από καιρό να τις φορέσουν, αφού ένεκα χαρακτήρα και ψυχοσύστασης πρότειναν προς τους γύρω τους ένα ανειλικρινές πρόσωπο, που πιθανόν να εξυπηρετούσε τους υστερόβουλους σκοπούς τους.

Πόσο δύσκολο είναι αυτή την εποχή να οδηγηθούμε σε δρόμους φωτεινής περισυλλογής;

Η περισυλλογή εμπεριέχει φωτεινά αλλά και σκοτεινά στοιχεία, παύσεις και στιγμές. Η αρνητική και τελματική ατμόσφαιρα του παρόντος μπορεί να εξωθήσει τα πάντα στα άκρα. Η φωτεινή περισυλλογή μπορεί να είναι θεραπευτική για λίγο, αλλά μόνο οι πράξεις και τα φωτεινά παραδείγματα βοηθούν ουσιαστικά.

Η τωρινή πανδημία του «covid19», άλλαξε πολλά που θεωρούσαμε σταθερά και δεδομένα. Αυτή η κατάσταση- ταρακούνημα έχει πάντα και θετικές πλευρές, όπως έχετε δηλώσει. Μπορείτε να μας βοηθήσετε να τις πλησιάσουμε;

Ζούμε σε μια μεγάλη και αιχμηρή καμπή που άλλαξαν πολλά εκ θεμελίων, κύρια από την απειλή του κορωναιού και την φοβία που αποδείχτηκε περίτρανα ότι είναι παγκόσμια και καθηλωτική. Καθοριστικό ρόλο για τα συγκεχυμένα και αστάθμητα πλέον δεδομένα έχει η αποτυχία πρόληψης, προφύλαξης, θεραπείας και πρόνοιας από την πλειοψηφία των ισχυρών κρατών και των συστημάτων υγείας που υποστήριζαν.

Διανύοντας τη δυσκολότερη κοινωνική και πολιτισμική κρίση των τελευταίων δεκαετιών, με την απειλή της ασθένειας να πλανάται στην ατμόσφαιρα, πιστεύετε ότι ένα μεγάλο βήμα εναντίον της απομόνωσης και του ατομικισμού, που προωθείται ως μέσο πρόληψης, είναι η στροφή μας στις τέχνες και στα γράμματα;

Η στροφή της κοινωνίας ή τουλάχιστον μιας μεγάλης μερίδας της στις τέχνες και τα γράμματα προϋποθέτει, όπως έχω πολλές φορές αναφέρει, ουσιαστικό παιδαγωγικό σύστημα που να ενισχύει και να καλλιεργεί άφοβα την ελεύθερη σκέψη σε συνδυασμό με την ανθρωπιστική ολιστική ύπαρξη και προοπτική του κόσμου. Σήμερα με την επιβαλλόμενη απομόνωση και την ατομικιστική προσπάθεια σωτηρίας, οι τέχνες και τα γράμματα συγκινούν ελάχιστους. Μόνο τα τηλεοπτικά ανάλαφρα θεάματα και όλα τα μαζικά συναφή είδη έχουν εμβέλεια στους πολλούς περισσότερο τώρα από ποτέ. Φοβάμαι, πως ό,τι με πολύ κόπο και ιδιωτικές πρωτοβουλίες είχε δώσει ποιοτική φορά στο κοινό τα προηγούμενα χρόνια, δύσκολα θα αντιμετωπίσει και θα αντέξει τις καταστάσεις που έπονται.

 

Ο ζωγράφος Κώστας Ευαγγελάτος ζωγραφίζει πανώ στην αυλή της Villa Ροδόπη

«…Τα διεθνή καλλιτεχνικά κέντρα για να σε προωθήσουν εμπορικά έχουν τις απαιτήσεις τους που βασίζονται σε εξωκαλλιτεχνικές προϋποθέσεις.

Η προσωπική απόφαση προσχώρησης σε αυτές καθορίζει πολλά για την καθιέρωση του καθενός και τα διλήμματα είναι σκληρά και ενοχλητικά»

Για λόγους πρόληψης, τα μουσεία παραμένουν κλειστά και πολλά από αυτά στράφηκαν στη ψηφιακή έκθεση των συλλογών τους. Πιστεύετε πως μπορεί να αντικατασταθεί η «ζωντανή» επαφή με την ψηφιοποιημένη μορφή του έργου;

Πολλά μεγάλα Μουσεία και άλλοι πολιτιστικοί χώροι είχαν πριν χρόνια εφαρμόσει αυτές τις μεθόδους, που τώρα φαίνονται να είναι η μόνη διέξοδος στην επικοινωνία με τους φιλότεχνους ανά την υφήλιο. Ουδέποτε η ζωντανή επαφή μπροστά σε ένα έργο τέχνης θα μπορέσει να αντικατασταθεί με την εικονική επαφή. Η βιωματική σχέση θα αλλάξει αναπόφευκτα. Το μέλλον βέβαια θα φέρει επί πλέον νέες μεθόδους προσέγγισης που δεν με ενδιαφέρουν. Ακόμη θυμάμαι τα δάκρυα μου στο Λούβρο, όταν για πρώτη φορά αντίκρισα νεαρός τα έργα του Λεονάρντο, του Τισιανού, του Πουσσέν που είχα δει σε εκδόσεις και την μεγάλη συγκίνηση που αισθάνομαι μπροστά στα διαχρονικά αριστουργήματα της τέχνης όσες φορές και να τα δω από κοντά.

Ο Ολλανδός ζωγράφος Βίνσεντ Βαν Γκογκέλεγε: «Ονειρεύομαι ότι ζωγραφίζω και μετά ζωγραφίζω αυτό που ονειρεύομαι». Από όσο σας γνωρίζω, έχω την αίσθηση κ. Ευαγγελάτε, ότι έτσι λειτουργείτε. Κάνω λάθος;

Θα άλλαξα το ρήμα «ονειρεύομαι» με το ρήμα «ποθώ». Ο πόθος, πνευματικός, γήινος, ψυχικός, σωματικός, ονειρικός, τελικά απλά ανθρώπινος, με ωθούσε από την εφηβική ηλικία μου να εκφράζομαι αισθητικά.

Τι έχετε να πείτε για τον αφορισμό του Πικάσο: «Ο ζωγράφος ζωγραφίζει ό,τι πουλάει. Ο καλλιτέχνης πουλάει ό, τι ζωγραφίζει»;

Ο Πικάσο, που με είχε συναρπάσει από παιδί, ως διάσημη προσωπικότητα και εφευρετική δημιουργικότητα, πολλές φορές έχει διατυπώσει με αυτοσαρκασμό τις απόψεις του. Λογικό από την στιγμή που ο γνήσιος καλλιτέχνης αποφάσισε ιστορικά να είναι ανεξάρτητος από την εκκλησία, τους μαικήνες, τους ηγεμόνες, τα κράτη και τις παραγγελίες τους, ώστε να δημιουργεί ό,τι τον έκφραζε αισθητικά και ιδεολογικά ζωγράφιζε εκ των πραγμάτων, ό,τι η ιδιοφυΐα του έκανε θαυμάσιο και περιζήτητο αγοραστικά. Βέβαια στο εμπορικό, χρηματιστηριακό κύκλωμα που κατισχύει πολλών κανόνων και κύρια ηθικών, δύσκολα κάποιος που δεν είναι μεγάλο όνομα μπορεί να πουλάει με ευκολία.

Οι καλλιτέχνες από την φύση τους βλέπουν πιο γρήγορα τις αλλαγές που συμβαίνουν γύρω τους, τις κατανοούν, τις οικειοποιούνται, τις μεταλλάσσουν και τις παρουσιάζουν μέσα από τα έργα τους. Εσείς πως μεταφέρετε πάνω στον καμβά τη φρίκη που βιώνουμε;

Οι διαπιστώσεις σας είναι όντως αληθινές και επίκαιρες. Ήδη στην παγκοσμιοποιημένη πλέον κατάσταση, με τα θετικά και τα αρνητικά της, πολλοί καλλιτέχνες έχουν στραφεί σε μορφές κοινωνικής, στρατευμένης τέχνης, με συμμετοχικούς τρόπους και προοδευτικές επιδιώξεις. Η φρίκη και τα προσωπεία της σε διάλογο με την επιβεβαίωση της ματαιότητας θα μπορούσε να οδηγήσει μόνο σε απαισιόδοξα έργα.Όμως το έμφυτο προστατευτικό ένστικτο, η εμπειρική αγωγή και η ιδεολογική ουτοπική μου αισιοδοξία με ενδυναμώνουν και στα έργα μου υπάρχει πάντα ένα σημείο εννοιακής διαφυγής από το έρεβος και την ιδεολογική έρημο που κορυφώθηκε από τα τέλη του 20ου αιώνα. Φέτος το ετήσιο εικαστικό Ημερολόγιο περιλαμβάνει έργα που φιλοτέχνησα τις μέρες της πρώτης και της τωρινής καραντίνας.

Είσθε ένας διεθνώς αναγνωρισμένος δημιουργός, που εκφράζεται μέσα από διαφορετικές μορφές τέχνης, διατηρώντας πάντα σε πρώτο επίπεδο την ιδιότητα τού ζωγράφου. Τι είναι εκείνο που συνδέει αυτή την πολυμέρεια της έκφρασής σας;

Η διεθνής παρουσία με πολλές εκθέσεις, εκδόσεις και performance σε μεγάλα εικαστικά κέντρα του εξωτερικού από το 1984 που εξέθεσα στη Νέα Υόρκη μέχρι και το 2019 που συμμετείχα σε έκθεση στο Παρίσι, στο οποίο έχουν παρουσιαστεί 7 ατομικές εκθέσεις μου, ήταν μια τεράστια εμπειρία αλλά και διαδικασία επίγνωσης. Τα διεθνή καλλιτεχνικά κέντρα για να σε προωθήσουν εμπορικά έχουν τις απαιτήσεις τους που βασίζονται σε εξωκαλλιτεχνικές προϋποθέσεις. Η προσωπική απόφαση προσχώρησης σε αυτές καθορίζει πολλά για την καθιέρωση του καθενός και τα διλήμματα είναι σκληρά και ενοχλητικά. Αισθάνομαι ειλικρινά ικανοποιημένος στο μέτρο, που ότι πέτυχα και εδώ και στο εξωτερικό έγινε χάρις στην εργατικότητα, την έμπνευση, αρκετές φορές πρωθύστερη των γεγονότων, την μαχητικότητα αλλά και αυτό που λέμε καλή τύχη. Αναλογίζομαι πόσοι συνάδελφοι και συνοδοιπόροι χάθηκαν από τις συγκυρίες και αναριγώ από πίκρα. Σας υπενθυμίζω ότι έχοντας επίγνωση των συνεπειών που ορισμένες εξακολουθούν ακόμη, έχω στιγματίσει σε θεωρητικά μου κείμενα τους ρόλους των μεσαζόντων της τέχνης και έχω ζητήσει μέχρι και παραιτήσεις υπευθύνων από μεγάλα εικαστικά ιδρύματα και πόστα.

 

Ο Κώστας Ευαγγελάτος με την Αρλέττα στις «Σωματογραφίες» του καλλιτέχνη

«…Το άγνωστο είναι μέσα μου και η μεγάλη γοητεία και χαρά έρχεται οπτικά όταν οικειοποιούμαι τις αναιρέσεις και τις πηγές των εσωτερικών μου πληγών και των αδάμαστων ενστίκτων μου»

Η ανταπόκριση του ελληνικού κοινού στα εικαστικά πριν μπει αυτός ο ιός στη ζωή μας, μπορούμε να πούμε, ότι ήταν απροσδόκητα θετική;

Πράγματι, από το 1985 περίπου και μετά, θα 'λεγα μέχρι και το 2008 σε διεθνές πεδίο επίσης, υπήρξε μια θεαματική ανάπτυξη πολλών παραμέτρων της ανταπόκρισης σε εικαστικά και γενικά καλλιτεχνικά θέματα. Η ανοδική πορεία ανακόπηκε πρώτα από την σφοδρή οικονομική κρίση και τα μνημόνια. Βέβαια τώρα ήρθε η «χαριστική βολή» από τον κορωνοϊό. Οι χλιαρές τονωτικές χρηματικές παροχές σε κάποιους ασθενέστερους από το κράτος δεν σώζουν την κατάσταση, ειδικά με τα εξευτελιστικά απαιτούμενα δικαιολογητικά.

Πώς βλέπετε να διαμορφώνεται το εικαστικό τοπίο της Ελλάδας του σήμερα;

Το εικαστικό τοπίο στην Ελλάδα σήμερα είναι οριοθετημένο κατά κύριο άξονα στο αστικό, εμπορικό, αντιγραφικό πλαίσιο ενός καθυστερημένου μεταμοντερνισμού, όλα στο καλάθι! Αρκεί η οποιαδήποτε κατανοητή αναπαράσταση-εικόνα και παράλληλα με ένα ψηφιακό ακατέργαστο ακόμη σύμπαν πληροφορικής, που αφορά κύρια νέους καλλιτέχνες, εικαστικούς με την ευρεία έννοια του όρου.

Ο Μποντλέρ (στo Ταξίδι – 1859) είχε πει: «Tί σημασία έχει να βυθιστούμε στην άβυσσο, στην κόλαση ή στον ουρανό; Να βυθιστούμε πρέπει στο άγνωστο, για να βρούμε κάτι καινούριο!». Εσείς, πού αναζητάτε αυτό το καινούργιο για να εκφράσετε την εικαστική σας ειλικρίνεια;

Το καινούργιο, που για μένα από τότε που άρχισα να δημιουργώ έπρεπε νάναι αληθινό και ειλικρινές είναι κάτι που μόνο μικρές αναλαμπές του αποκρυσταλλώνω όλα αυτά τα χρόνια, ικανές όμως να με διακρίνουν. Το άγνωστο είναι μέσα μου και η μεγάλη γοητεία και χαρά έρχεται οπτικά όταν οικειοποιούμαι τις αναιρέσεις και τις πηγές των εσωτερικών μου πληγών και των αδάμαστων ενστίκτων μου.

Τι πήρατε από τον διάσημο Ελληνιστή και μεταφραστή Κίμωνα Φράιερ, που δήλωσε θαυμαστής του έργου σας, εικαστικού και λογοτεχνικού;

Το 1980, ως φοιτητής κυκλοφόρησα σε έκδοση τέχνης με 2 σχέδια του Δημήτρη Γέρου, το τολμηρό ποίημα μου «Το Δωμάτιο». Ο Κίμων Φράιερ μου έγραψε, όταν του το έστειλα τιμητικά, την επιθυμία του να το μεταφράσει στην αγγλική. Η γνωριμία και η συνεργασία μας ήταν για μένα πολύτιμη πολλαπλά. Το ποίημα μεταφράστηκε και δημοσιεύτηκε σε περιοδικά του εξωτερικού. Τα ζωγραφικά μου έργα, που απέκτησε με τα χρόνια, τα άφησε μαζί με όλη τη συλλογή του που εγώ φωτογράφησα αρχικά, στο Αμερικανικό Κολλέγιο, σε κληροδότημα που φέρει το όνομα του. Ήταν επίσης καθοριστική η συμβολή του για να λάβω υποτροφία για εικαστικές και λογοτεχνικές σπουδές στο Μανχάταν, όπως και η αμέριστη φιλία και ο θαυμασμός του όταν επέστρεψα στην Αθήνα και ανέλαβα την καλλιτεχνική διεύθυνση της Gallery DADA. Παρακολουθώντας τη λαμπρή διεθνώς μεταφραστική του ικανότητα γνώρισα σημαντικούς ποιητές και συγγραφείς.

 

O ποιητής Γιάννης Ρίτσος (αριστερά), ο βραβευμένος λογοτέχνης Νίκος Κάσδαγλης (δεύτερος από αριστερά), ο Αμερικάνος, ελληνικής καταγωγής, καθηγητής και βραβευμένος μεταφραστής Κίμων Φράιερ (στη μέση) και ο ζωγράφος Κώστας Ευαγγελάτος (δεξιά) στην Αθήνα το 1981

 «…Τίποτα δεν είναι ικανό να σταματήσει, ούτε την αφέλεια που ανοίγει την πόρτα ελπίζοντας, ούτε την θλίψη που μας κατοικεί. Μας προσκαλούν όμως οι λέξεις και τα χρώματα, οι ιδέες και οι ήχοι σε μια συμμετοχική αντίσταση, έστω και μάταιη, με τεράστια όμως ανεξόφλητη αξία»

Πώς η τέχνη, ως φυσική πράξη δημιουργίας εικόνων, λειτουργεί μέσα σε ένα κόσμο που όλο και περισσότερο βυθίζεται στην εικονική πραγματικότητα;

Αυτή η μεγάλη διαμάχη που υποκινείται, όπως και οι πόλεμοι από οικονομικές τεράστιες δυνάμεις και συμφέροντα, το μέλλον θα δείξει την έκβαση και τους καρπούς της. Ελπίζοντας ότι η ιστορική έρευνα θα συνεχίζεται και σε πεδία που κάποιοι κρατούν στα σκοτεινά, θα δουν οι επόμενοι τα σημαντικά ή ευτελή αποτελέσματα αυτής της βύθισης. Σε αυτό το κλίμα που είναι πρακτικά αναπόφευκτο, το μόνο που μπορώ είναι να εκφράζομαι με τους τρόπους και τα εκφραστικά μέσα που κατέχω ικανοποιητικά.

Έχετε μπει σε σκέψεις για την επόμενη εικαστική σας αναζήτηση; Θα αγγίξει τα φλέγοντα ζητήματα του καιρού μας;

Τα έργα μου ανέκαθεν αγγίζουν θέματα που υπάρχουν στην ρέουσα ατμόσφαιρα της εποχής. Χαρακτηριστικές οι πρώιμες αντιμιλιταριστικές συνθέσεις μου, οι αντιπολεμικές performance, το ζωντανό εικαστικό έργο «Μνημείο για τους νέους που πέθαναν», με αφορμή την μάστιγα του Aids που βίωσα σπουδαστής στην Αμερική το 1984, οι αντιρατσιστικές εκδηλώσεις και εκθέσεις που έχω λάβει μέρος και πολλά άλλα κοινωνικοπολιτικά συμβάντα μέχρι σήμερα. Άρα και τα επόμενα έργα και δρώμενα μου θα έχουν ανάλογες διατυπώσεις.

Ποια πράγματα θα λέγατε ότι σας αφορούν και εν τέλει σας «ενεργοποιούν» περισσότερο ως καλλιτέχνη;

Όλες οι εφικτές προσλήψεις, συνειδητές και ασυνείδητες, με ενεργοποιούν ως ένα βαθμό. Όμως τα θέματα κοινωνικής καταπίεσης, πολιτικής και νομικής ανισότητας, ιδεολογικού φανατισμού και θρησκοληψίας, σεξουαλικής προτίμησης, οικολογικών καταστροφών με καταθλίβουν αρχικά, αναλογιζόμενος ότι σαν ανθρωπότητα είμαστε ακόμη προς το μηδέν, αλλά μετά εξάπτουν την εκφραστική δημιουργικότητα μου και εξορμώ ακάθεκτος.

«Τότε χτύπησαν την πόρτα. Εγώ, αφελής όπως πάντα, πήγα κι άνοιξα. Κι έτσι μια καινούρια θλίψη μπήκε στον κόσμο». Τί άποψη θα διατυπώνατε για τους παραπάνω στίχους του Τάσου Λειβαδίτη;

Ο αγνός ποιητής βλέπει και θα βλέπει για πάντα. Τίποτα δεν είναι ικανό να σταματήσει, ούτε την αφέλεια που ανοίγει την πόρτα ελπίζοντας, ούτε την θλίψη που μας κατοικεί. Μας προσκαλούν όμως οι λέξεις και τα χρώματα, οι ιδέες και οι ήχοι σε μια συμμετοχική αντίσταση, έστω και μάταιη, με τεράστια όμως ανεξόφλητη αξία.

Photo gallery έργων του ζωγράφου Κώστα Ευαγγελάτου

«Έγκλειστη Ενόραση» (2020)

Αφιέρωμα στην Κύπρο (1979)

Ερείπια στο Αργοστόλι

Εικαστική εγκατάσταση στο Παρίσι (2017)

Εικαστικό περιβάλλον με βιομορφικά γλυπτά.

Ελπίδα στο Έρεβος (2020)

 

Εννοιακή Σφαίρα – Μικτή Τεχνική

Τριαντάφυλλο για τον Ρίλκε

Οι επίκαιρες ΄΄Συστοιχίες της αυριανής εξορίας '' του Λεόντιου Πετμεζά στο Ημερολόγιο 2021,εκδ.Ιωλκός.!!!!!

Εξορία σημαίνει η επιβεβλημένη παραμονή μακρυά από το ευ ζην ,σε χώρους αδροσιάς. Σε άλλες εποχές ήταν ο επάρατος ,απεχθής τόπος όπου όμως δοκιμάστηκε η  ανθρώπινη ακεραιότητα και η  συνείδηση.

Το επίκαιρο ποίημα ΄΄ΣΥΣΤΟΙΧΊΕΣ ΤΗΣ ΑΥΡΙΑΝΗΣ ΕΞΟΡΙΑΣ ΄΄του ιστορικού τέχνης -λογοτέχνη Λεόντιου Πετμεζά που συμπεριλαμβάνεται  στο Ποιητικό Ημερολόγιο 2021 των εκδόσεων Ιωλκός ,κάπως μακρυά από την άλλη σημασία του όρου παραπέμπει  αλληγορικά στην σημερινή δοκιμασία που βιώνουμε τονίζοντας ωστόσο το χρονοδιάγραμμα της ζωτικής οντότητας .

Είναι η όγδοη χρονιά που περιλαμβάνεται ποίημά του  βραβευμένου ποιητή Λεόντιου Πετμεζά στο ημερολόγιο ανάμεσα σε  αντιπροσωπευτικές  ποιητικές συλλήψεις γνωστών  ποιητών .

 ΛΕΟΝΤΙΟΣ ΠΕΤΜΕΖΑΣ

Τέσσερις πίνακες  της εικαστικού Γιουλίκας Λακερίδου κοσμούν  το εξώφυλλο και σημεία από τις 384 σελίδες της έγκριτης  έκδοσης που  προλογίζει ο  ιατρός –λογοτέχνης Ιάσονας Ευαγγέλου  .

  ΓΙΟΥΛΙΚΑ ΛΑΚΕΡΙΔΟΥ

 ΙΑΣΟΝΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ 

Η πολυτελής έκδοση κυκλοφορεί για 26η συνεχόμενη χρονιά με επιμέλεια-ανθολόγηση του ποιητή Γιάννη Κορίδη .Ο εκδότης, δημοσιογράφος ,συγγραφέας ,ποιητής και άνθρωπος των γραμμάτων Γιάννης Κορίδης  με το σπουδαίο εκπαιδευτικό  πόνημα του πραγματοποιεί κάθε χρόνο μια εμπεριστατωμένη μελέτη που συγκροτείτε από ουσιαστική, αυστηρή  και επιλεγμένη καταγραφή .Προβάλλει το απάνθισμα κάθε εξαίρετης διαχρονικής νοηματικής σύνθεσης .

                                                  ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΡΙΔΗΣ

Κάθε μέρα ,ολοσέλιδη  περιέχει τις απαραίτητες ημερολογιακές πληροφορίες και ένα ποίημα που καλύπτει την ευρύτερη γκάμα δημιουργίας ,από τα κλασικά μέχρι τα σύγχρονα σημαντικά ονόματα που επιβεβαιώνουν την εξελικτική πορεία της γραφής και της έμπνευσης. Δημοσιεύονται  ποιήματα από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας .Από τον Θεόκριτο μέχρι τον Διονύσιο Σολωμό, από την Μυρτιώτισσα μέχρι τον Ντίνο Χριστιανόπουλο. Ποιήματα επετειακά εύληπτα  και λειτουργικά  που οι στίχοι τους ανταποκρίνονται  στην σύγχρονη καθημερινότητα  .

Ο μυημένος αναγνώστης και ο βιβλιόφιλος  κάθε ηλικίας στην παρούσα έκδοση  έχει την ευκαιρία να έρθει  σε επικοινωνία και επαφή με επιτεύγματα των προαναφερθέντων κορυφαίων αλλά και των επίσης αναγνωρισμένων  και διακεκριμένων ποιητών : Λουκά Αξελού, Αλέξη Ασλάνογλου, Γιώργου Βαφόπουλου ,Βασίλη Βασιλικού, Τάκη Βαρβιτσιώτη, Νικηφόρου Βρεττάκου, Ρήγα Γκόλφη, Κωστή Γκιμοσούλη , Νίκου Γκάτσου, Ηλία Γκρή, Ιωάννη Γρυπάρη, Κατερίνας Γώγου , Άθου Δημουλά, Κικής Δημουλά, Άρη Δικταίου , Γιώργου Δροσίνη, Κώστα Ευαγγελάτου , Οδυσσέα Ελύτη, Φαίδρας  Ζαμπαθά-Παγουλάτου, Κ.Π Καβάφη, Νίκου Καββαδία, Ανδρέα Κάλβου , Δημήτρη Καρβούνη,Κώστα  Καρθαίου, Ζωής Καρέλη, Νίκου  Καρούζου, Κώστα  Καριωτάκη, Πότη Κατράκη , Βέρας Κορίδη, Γιάννη  Κορίδη, Φώφης Κορίδη, Γιώργου Κοτζιούλα, Νίκου Κρανιδιώτη, Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, Λορέντζου Μαβίλη , Μιλτιάδη Μαλακάση, Γεράσιμου Μαρκορά ,Κώστα Μόντη, Τίμου  Μωραιτίνη, Γιώργου –Ίκαρου Μπαμπασάκη, Θανάση Νιάρχου, Κώστα  Ουράνη, Κωστή Παλαμά , Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου, Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ,Βασίλη Παπαβασιλείου, Κλέωνα Παράσχου ,Τίτου  Πατρίκιου , Νικόλαου  Πετμεζά -Λαύρα ,Ιωάννη  Πολέμη, Λάμπρου  Πορφύρα, Μαρίας Πολυδούρη , Γιάννη Πλαχούρη, Δημήτρη Ποταμίτη , Γιάννη  Ρίτσου, Βασίλη Ρώτα, Ευάγγελου Ρουσάκη,  Αντώνη Σαμαράκη ,Γιώργου Σαραντάρη, Μίλτου Σαχτούρη, Γιώργου Σεφέρη, Άγγελου Σικελιανού ,Ηλία Σιμόπουλου , Τάκη Σινόπουλου, Σωτήρη Σκίπη ,Γιώργου Σουρή, Μιχάλη Στασινόπουλου,Γιώργου Στογιανίδη  Βάλης Τσιρώνη ,Ρώμου Φιλύρα, Θανάση Φροντιστή, Κώστα Χατζόπουλου, Θανάση Χατζόπουλου , Γιώργου Χρονά ,Τηλέμαχου Χυτήρη ,Ελένης Χωρεάνθη, Ιάκωβου Ψαρρά και  πολλών άλλων .

Πιστό πάντα στις αρχές της παράδοσης  αλλά στις καίριες σημερινές  απαιτήσεις το ενδιαφέρον και εύχρηστο ποιητικό ημερολόγιο κυκλοφορεί σε εξαιρετικό ,καλαίσθητο, δομημένο τόμο με ανανεωμένο υλικό .