AΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΜΑΥΡΟΜΑΤΗ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΙΗΤΗ ,ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΕΧΝΗΣ ΛΕΟΝΤΙΟ ΠΕΤΜΕΖΑ.

ΑΜ:Θυμάσε πότε έγραψες τα πρώτα σου λόγια ποίησης η πεζού πονήματος;Πώς αισθάνθηκες τότε;Τα διάβασε κάποιος άλλος; Περιέγραψε το γεγονός .Είσαι περισσότερο ιστορικός τέχνης η περισσότερο ποιητής ;

ΛΠ:Θυμάμαι ότι ήμουν περίπου 9 με 10 χρονών. Έγραψα ένα πολύ καλό ,ωραίο κείμενο σε έκθεση που βραβεύτηκε και επικροτήθηκε .Σύμφωνα με τις μαρτυρίες του δασκάλου μου στο δημοτικό ήταν εξαιρετικό,πρωτότυπο .Με ξεχώρισε από τα άλλα παιδιά . Διάβαζα τότε εξωσχολικά βιβλία, δώρα από τούς γονείς μου που ήταν μορφωμένοι και καλλιεργημένοι άνθρωποι ,από συγγενείς και φίλους της οικογένειας μου.Τότε ανακάλυψα τον τεράστιο πλούτο των λέξεων που έχει η ελληνική γλώσσα σε σύγκριση με τις άλλες.Είδα πως κάτι μπορούσ να το διατυπώση με διαφορετικό τρόπο αλλά η έννοια του να παραμένει η ίδια . Όχι ξαφνικά άρχισα να χρησιμοποιώ ευπρόσδεκτα φράσεις και να γράφω μικρότερα κείμενα, δηλαδή ποιήματα,όχι πάντως χαικού. Μέσα σε λίγες γραμμές,κάνοντας έντεχνη και συνοπτική περίληψη σε ένα θέμα μπορούσα να αναπτύξω ιδέες,απόψεις και σκέψεις.Περισότερο φυσικά νιώθω ποιητής αλλά και λογοτέχνης παρά κριτικός τέχνης .Πιστεύω όμως πως μέσα από την μελέτη της ιστορίας της τέχνης καταλήγεις να γράφεις καλύτερα,να εμπλουτίζεις το λεξιλόγιο σου αλλά όχι απόλυτα να αποδίδεις καλύτερα στην ποίηση.Κάπου συνδέονται και κάπου απομακρύνονται συγκροτημένα αυτά τα δύο .

ΑΜ:Πεσ μου το πρώτο ποίημα σου , σίγουρα το θυμάσαιπαρότι έχουν περάσει πολλά χρόνια .

ΛΠ:Bέβαια το θυμάμαι : Το πρόσωπό σου πάντα χαρούμενο,φωτεινό !!!!! Προσπαθώ να δω αν έχει άλλη μια οψη η ματιά του . Δεν υπάρχει ποτέ,οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας Αλλά θέλω να ξέρω αν έχει κάτι άλλο να δω. Ποτέ δεν μοιάζει με διαφορετική η έκφραση του. Δεν υπάρχει καθόλου αυτό που σκέφτηκα ,πιστεύω πουθενά. Αναφερόμουν στην αγαπημένη μου μητέρα. Ήταν ένας γενναίος, δυνατός άνθρωπος, με ακεραιότητα και ανωτερότητα. Όσο πρωτότυπο και πρωτόλειο κι αν είναι το ποίημά μου, νομίζω ότι ήταν κατανοητό και μπροστά από την ηλικία μου. Το διάβασαν η μαμά , ο μπαμπάς , ο αδερφός , η γιαγιά ,θείοι και θείες μου. Τους άρεσε από ό,τι κατάλαβα.Αρχισαν να συζητούν πάνω σε αυτό . Ένιωσα όμορφα, με υπερηφάνεια αλλά και ευθύνη όπως όταν έγραφα αργότερα τις πρώτες εκθέσεις και τα πρώτα μου ολοκληρωμένα και πλήρη ποιήματα στα οποία απονεμήθηκαν βραβεία και έπαινοι από διαγωνισμούς.

ΑΜ:Είχες πρώιμες επιρροές, εμπνεύσεις;Σίγουρα θα είχες . Πως άρχισες να γράφεις ποίηση;

ΛΠ:Πιστεύω ότι οι γονείς μου έπαιξαν καταλυτικό και κρίσιμο ρόλο στην επιλογή μου για την ποίηση αλλά και στο γράψιμο γενικότερα. Επίσης, οι δάσκαλοι και οι καθηγητές που είχα στο σχολείο με ενθάρρυναν να συνεχίσω όπως και μερικοί άνθρωποι των γραμμάτων που γνώρισα πολύ νωρίς.Θέλω να αναφέρω τέσσερα ονόματα που σημάδεψαν με το πέρασμα τους τον περασμένο αιώνα: Ελλη Αλεξίου,Διδώ Σωτηρίου ,Λιλίκα Νάκου,Λιλή Ζωγράφου.Εχω κριτικά κείμενα από τα πρόσωπα αυτά που δημοσιεύθηκαν σε βιβλία και στον τύπο .Όλοι αυτοί οι άνθρωποι και άλλοι μαζί εμφύσησαν και ενστάλαξαν σε εμένα το μεγαλείο της γραφής. Έθεσαν τα θεμέλια για το δύσκολο οικοδόμημα της ποίησης μέσα από μονοπάτια σε μένα . Σίγουρα το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουμε παίζει τεράστιο ρόλο στην εξέλιξή μας και στην περαιτέρω πορεία της ζωής που συνεχίζουμε .Σε όλους τους τομείς.!!!!!!

AΠ:Πώς εξελίχθηκες ως ποιητής μετά από τα χρόνια και από τις πρώτες λέξεις γραφής μετά την ενηλικίωση σου; Τι σε επηρεάζει στο γράψιμό σας; Εξηγήσε μου.

ΛΠ:Μέχρι σήμερα, έχω γράψει 6 ποιητικές συλλογές που έχουν λάβει ιδιαίτερα εγκωμιαστικά και έπαινετικά σχόλια από διακεκριμένους ανθρώπους της λογοτεχνίας και γνωστούς κριτικούς και έχουν λάβει τιμές και διακρίσεις .Εγραψα κι άλλα βιβλία ,θεατρικά έργα ,ανλύσεις ,διατριβές ,προσεγγίσεις πιστεύω με επιτυχία . Αυτό το γεγονός με κάνει να συνεχίσω. Ποιήματά μου βρίσκονται σε μεγάλες εκδόσεις και ανθολογίες. Διδάσκονται επίσης σε δραματικές σχολές και σε άλλα σχολεία.Οι επηρεασμοί είναι διαφορετικοί σήμερα με τα άλλα δεδομένα διαπραγμάτευσης και διευθετησης.Η απλότητα στην ποίηση κορυφώνεται μεσα από τις αφορμές,τα σημάδια ,τα επισόδεια οριμένων κύκλων διάβασης ,ενατένησης καιι επανατένησης .Και η πλέον εξωπραγματική ατμόσφαιρα γίνεται γήινη,μετατοπίζει την συμπαγή επιφάνεια,αποσαφινίζει ,αποκωδικοποιεί και επιβάλει ροές με ισορροπία .

ΑΠ:Ποια θέματα σε εμπνέουν περισσότερο να γράψεις; Εξήγησέ μου γιατί.

ΛΠ:Εμπνέομαι από τους καθημερινούς ανθρώπους, τους ήρωες της ζωής που μοχθούν και αγωνίζονται για ένα καλύτερο αύριο χωρίς να συμβιβάζονται η να παραιτούντε .Πουν ζούν με αξιοπρέπεια,αλήθεια,ευπρέπεια και όχι εις βάρος άλλων. Κατά καιρούς εμπνεύστηκα από σημαντικούς ποιητές σύγχρονους και παλαιότερους. Έλληνες και διεθνείς.Είμαι θετικά και διερευνητικά εντυπωσιασμένος από το γράψιμο του Καριωτάκη, το ιδίωμα της Μελισάνθης,την αναρχική αρνησικυρία και επαναστατική χροιά της Κατερίνας Γώγου ,την οπτική αισθητική αλλά και αγωνιστική κλίμακα του Γιάννη Ρίτσου,τον ηθογραφικό ρυθμό του Καρούζου,το αισθαντικό ρεαλισμό του Καβάφη.Είμαι πολύ γοητευμένος από τη λογοτεχνία των Καζαντζάκη,Βασίλη Βασιλικού,Κερουάκ, Μπέλοου, Γκίνσμπεργκ, από το θέατρο των Άρθρουρ Μίλερ, Χάρολντ Πίντερ, Ντοστογιέφσκι. Επηρεάζομαι πολιτικά και σήμερα από τον Noam Chomsky και φιλοσοφικά ανατρέχω στον Krisna Mourti.Εμπνέομαι στο γράψιμό από τη σημαντική παρουσία στη ζωή μου την οικογένειά μου.Οι γονείς μου ήταν άτομα με ευαισθησίες, δραστήριοι . Είχαν θριαμβεύσει σε τομείς. Συνδύαζαν τις εκλεπτυσμένες δυνατότητες με έναν σπάνιο ανθρώπινο χαρακτήρα, είχαν ειλικρίνεια, ευγένεια ,καλωσύνη και αγάπη. Τους ευχαριστώ .Με ενέπνευσε αλλά και με είχε συναρπάσει η οντότητα τους . Πηγή έμπνευσης είναι η σύζυγος μου Μαριλένα Φωκά που είναι πληθωρικός και πολυδιάστατος άνθρωπος, καλλιτέχνης ,δημιουργός ,πολιτισμολόγος ,κριτικός τέχνης και λογοτεχνίας ,έχει σπουδάσει θέατρο ,οικονομικά ,διδάσκει ξένες γλώσσες ,σίγουρα ο αδελφός μου ,κάποιοι συγγενείς, φίλοι, γνωστοί .Όλοι όσοι έχουν μια ενδιαφέρουσα και αξιοσημείωτη στάση και αντιμετώπιση απέναντι στούς ζωτικούς προβληματισμούς και φυσικά δίνω ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαδοχή των βηματισμών που έχει σχέση με το απώτερο μέλλον.Οτι με εμπνέει γεννά παράλληλα και θεμελιώνει τον αποσπασματικό κλοιό μιάς επίτοκης αντανάκλασης που εμφατικά προέρχεται από ένα φάσμα ερεθισμάτων.Η υπέρλαμπτη φλόγα της ζωογόνας δύναμης και της νοσταλγικής κινητικότητας γίνονται ενορατικές παρεμβατικές προτάσεις με διάχυτη πλαστικότητα ιδιότυπης θέασης ,ισχυρής παρόρμησης και μνημειακής αποτύπωσης .

ΑΜ:Περιέγραψε πιο ερευνητικά την γραφή σου. Ποια είναι η διαδικασία της μεταφοράς των αρχικών ιδεών από το μυαλό με τα λόγια στο χαρτί. Πώς διαμορφώνονται αυτές οι αρχικές λέξεις και τις αφήνεις να παίρνουν την τελική τους μορφή;

ΛΠ:Πρώτα στήνοντας ένα σκαρίφημα με άξονα πρεμβολήςκαι συμμετρική δομή συμπεραίνω την κεντρική ιδέα της πρόθεσης, την ουσία των σκέψεων και βρίσκω την σύνθεση των κατάλληλων λέξεων. Εν ολίγοις, μπορεί να είναι ένα μόνο λιτό κείμενο που αν μείνει όμως ωμό δηλαδή ακατέργαστο χάνει το ενδιαφέρον της περιπλάνησης την στιγμή που θα το διαβάσει ο αναγνώστης. Στην συνέχεια, τοποθετώ τις επεκτάσεις που είναι κατάλληλες για να γίνει κατανοητή η έννοια και να προσφέρει εικόνες. Στο τέλος υπάρχουν οι αφαιρέσεις ή οι προσθήκες στην αφήγηση που δεν αλλάζουν τα νοήματα αλλά εμπλουτίζουν την έμπνευση για να δώσουν το καλύτερο και επιθυμητό αποτέλεσμα.Συγκροτούντε συχνά οι θεματικές αφετηρίες ,όπως στην ζωγραφική οι συλλήψεις .Παρεμβαίνουν τα συμβολιστικά χαρακτηριστικά ,η διεύρυνση,οι εμφάσεις και τα σχηματισμένα περιγραφικά στοιχεία .Οπως και σε ένα εικαστικό πίνακα στην ποίηση και στην λογοτεχνία λειτουργούν οι κανόνες ,οι παράγοντες και οι παράμετροι που καθορίζουν το εύρος αλλά και την ποιότητα της γραφής .Ο ειρμός της εσωτερικότητας αποκαλύπτεται σταδιακά, παραστατικά και εύληπτα .Το περιεχόμενο περιβάλλεται από εκδοχές,κατηγοριοποιήσεις και εκφάνσεις προεκτάσεων και διαστάσεων .

Θυμάσαι την πρώτη σου δημοσιευμένη δουλειά; Πού έγινε , τι ακριβώς ήταν; Ποτέ? Πες μου πώς ένιωσες βλέποντας τα λόγια σου τυπωμένα.Πως ξεκίνησες να γράφεις τα θεωρητικά κριτικά κείμενα;

Ενιωσα συγκίνηση .Θυμάμαι ότι το πρώτο μου ποίημα εκδόθηκε με ένα από τα ψευδώνυμα που χρησιμοποιούσα σε ένα γνωστό και εξέχον περιοδικό για παιδιά της εποχής μου. Ένιωσα πραγματικά μεγάλο δέος και έντονα συναισθήματα.Μετά δημοσιεύθηκαν δοκίμια ,αναλύσεις και εκθέσεις που έγραψα . Στη συνέχεια μέχρι σήμερα δεν σταμάτησα να δημοσιεύω .Ξεκίνησα να γράφω κριτική αρχικά σε εφημερίδες και περιοδικά .Εκανα παρουσιάσεις στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο.Εκτος από τα βιβλία προλογίζω εκθέσεις και γράφω κείμενα σε εκδόσεις εκθέσεων.Εδώ και χρόνια γράφω σε sites του διαδικτύου.

ΑΜ:Για ποια έκδοση ήσουν περισσότερο περήφανος οταν δημοσιεύθηκε;

ΛΠ:H έκδοση του βιβλίου μου «Αρχείο Συνείδησης» που βραβεύτηκε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και άλλους πολιτιστικούς και πνευματικούς φορείς. Επίσης θεωρώ σημαντική την ποιητική παρουσία μου στις εκδόσεις Κέφαλος, στην εφημερίδα Λογοτεχνικό Βήμα ,στο περιοδικό Διευκαλίων Ο Θεσσαλός,σε βιβλία των εκδοτικών οίκων Οστρια και Ιωλκός . Υπάρχουν βέβαια και άλλα βιβλία μου που προσφέρουν κάτι ιδιαίτερο και αξίζει να αναφέρονται.

ΑΜ:Έχεις κάποιο αγαπημένο είδος ποίησης; Μίλησε μου για αυτό.

ΛΠ:Aγαπημένη μου είναι η ποίηση των περιθωριακών,αντισυμβατικών, των καταραμένων και των αντικομφορμιστών πολιτικοποιημένων ποιητών . Επίσης, οι προτάσεις του Bluder και το γράψιμο των beatniks.Πιστεύω στους νέους που γράφουν ποίση .Εχουν ραφηναρισμένο πνεύμα απαλαγμένο από αγκυλώσεις . Από τους σημερινούς καταξιωμένους ποιητές ξεχωρίζω τον Κώστα Ευαγγελάτο και τον Γιώργο Χρονά.Επίσης τους νεώτερους Ιάκωβο Θήρα Καραμολέγκο ,Αντώνη Φιλιππαίο,Γιώργο Τσαγκαρίδη, Δημοσθένη Δόγκα,Παναγώτη Τζανετάτο και κάποιους άλλους.

ΑΜ:Έχεις κάποιο αγαπημένο χώρο,τόπο στον οποίο αποκλειστικά γράφεις;

Στο σπίτι κοντά στο τζάκι το χειμώνα . Το καλοκαίρι στη βεράντα και στον κήπο κάτω από τα πεύκα. Τα δέντρα είναι κοντά μου από πάντα , συνδέονται με τις διακοπές της παιδικής μου ηλικίας σε ένα προάστιο δίπλα σε αυτό που ζω τώρα . Επίσης με την περιοχή της Ρηγίλλης όπου έζησα για πολλά χρόνια που αν και είναι κεντρικό σημείο στην Αθήνα εχει αρκετό πράσινο .Είναι πνεύμονας. Λατρεύω την θάλασσα στο Φάληρο,την ξέρω από μικρό παιδί .Ετυχε να κάθομαι εκεί και να γράφω κοντά στη θάλασσα όπως άλλοι ψάρευαν εκείνη την ώρα πιο πέρα.

ΑΜ:Ποια είναι τα μελλοντικά σου σχέδια ως συγγραφέας, ποιητής;Τι ετοιμάζεις καινούργιο ;

ΛΠ:Η νέα μου ποιητική συλλογή είναι έτοιμη να εκδοθεί σε λίγο καιρό.Επίσης ποιήματά μου θα δημοσιευθούν σύντομα σε νέες εκδόσεις που θα κυκλοφορήσουν το 2021. Συνεχίζω τις συνεργασίες μου με εκδοτικούς οίκους γράφοντας κείμενα και γράφω με τον ίδιο ρυθμό. Τώρα με την δοκιμασία που όλοι βιώνουμε είναι μια περίοδος δυναμικής ενδοσκόπησης, αναθεώρησης και έρευνας σε προσωπικό τομέα και σε επίπεδο κάθε ατόμου.Βρισκόμαστε μπροστά σε πράγματα ακαθόριστα,πρωτόγνωρα και πολλές φορές εξωπραγματικά που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε.Ζούμε ωστόσο με την ελπίδα της απαλλαγής,της αποκατάστασης και της επανέκαμψης που σίγουρα θα έρθει σύντομα .

Το ρεύμα του Φιλελληνισμού στην Ευρώπη και οι Φιλέλληνες.

Γράφει ο ΛΕΟΝΤΙΟΣ ΠΕΤΜΕΖΑΣ, Ιστορικός αναλυτής ,κριτικός τέχνης και λογοτεχνίας Η λέξη Φιλέλληνας αποτελεί χαρακτηρισμό των ξένων υπηκόων που έτρεφαν τα συναισθήματα της αγάπης, της εκτίμησης, της φιλίας και συμπαράστασης προς τους Έλληνες και σε κάθε τι ελληνικό και τα εκδηλώνονταν με λόγο ή με έργο. Το ιδεολογικό προφίλ του πολιτικού κινήματος ,του λογοτεχνικού ρεύματος ,της δηλούμενης εύνοιας και του αδιάσπαστου ενδιαφέροντος παρουσιάστηκε στην περίοδο πριν και κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 . Στην Αναγέννηση ο όρος χρησιμοποιήθηκε από τον Άλδο Μανούτιο και σήμαινε αυτόν που αγαπούσε την αρχαία ελληνική φιλολογία και τον κλασσικό Ελληνισμό . Για παράδειγμα το 1771 ο Γάλλος έμπορος P.A. Guys γράφει ότι δεν χρειάζεται η νοσταλγία για την Αρχαιότητα και τους προγόνους, γιατί ακόμα ζουν μέσω των απογόνων. Πριν από την Επανάσταση την ανεξαρτησία της σύγχρονης Ελλάδας ευαγγελίζονταν Ευρωπαίοι περιηγητές και επιστήμονες, όπως ο Σικελός Xavier Scrofani και ο William Eton ,στα τελευταία έτη του 18ου αιώνα. Σημαντικό ρόλο για την δημιουργία θετικών εντυπώσεων έπαιξαν οι Έλληνες της διασποράς και η Αυλή της Αικατερίνης Β' της Ρωσίας η οποία διέδωσε την ιδέα που υποστηρίχτηκε στην συνέχεια από τον Ευγένιο Βούλγαρη και από τον Βολταίρο τον πρωτοπόρο του νεώτερου φιλελληνισμού. Στη Γερμανία και τη Βρετανία η έφεση για την κλασσική Ελλάδα τροφοδοτήθηκε από τις εργασίες επιστημόνων και διανοουμένων του 18ου αιώνα που την γνώρισαν από επισκέψεις. Τα περιηγητικά συγγράμματα και τα νέα για την αποτυχημένη επανάσταση του 1770 με τα Ορλωφικά, έφερναν στην επικαιρότητα την σύγχρονη Ελλάδα και τους Έλληνες, για τους οποίους ακούγονταν αντικρουόμενες απόψεις. Υπήρχαν ωστόσο άνθρωποι που διατύπωσαν την ιδέα της ελευθερίας όπως οι Γερμανοί λογοτέχνες J.J. Heinse το 1787 και Fr. Hölderlin το 1797, ο Byron και ο Schiller. Επρόκειτο για μια κίνηση που αφορούσε άτομα, οργανώσεις και ομάδες και δεν συνιστούσε κρατική εξωτερική πολιτική. Σημαντικό ρόλο στη διάδοση του κινήματος στο εξωτερικό στην αρχή της Επανάστασης έπαιξε ο Πέτρος Ηπίτης, εθναπόστολος, Φιλικός και προσωπικός γιατρός του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Εφοδιασμένος με συστατικές επιστολές και διακηρύξεις από τον Υψηλάντη ο πολύγλωσσος και επιτήδειος άνθρωπος θεωρήθηκε το κατάλληλο πρόσωπο, να καλλιεργήσει τα νάματα, τις διδαχές και τις νουθεσίες για τον Αγώνα, καταβάλλοντας προσπάθειες να συγγραφούν ξενόγλωσσα φυλλάδια υπέρ των ελληνικών θέσεων. Οι καταγεγραμμένοι φιλέλληνες αγγίζουν τους 940 και προηγούνται αριθμητικά όσοι προέρχονται από γερμανικές χώρες (342) . Ακολουθούν οι Γάλλοι (196), οι Ιταλοί (137),οι Άγγλοι (99), οι Ελβετοί (35), οι Πολωνοί (30), οι Ολλανδοί και Βέλγοι (17), οι Ούγροι (9),οι Σουηδοί (9),οι Ισπανοί (9),οι Δανοί (8) και 33 άγνωστης εθνικότητας. Πολλοί σκοτώθηκαν σε μάχες ή πέθαναν από κακουχίες ή τραυματισμούς. Περίπου 313 από τους 940. Μεταξύ 1821-1822 έφτασαν στην Ελλάδα 489 και μεταξύ 1823-1825 64. Από το 1825 και μετά 318. Οι Γάλλοι ήταν δεύτεροι σε αριθμό αφίξεων (71) την πρώτη περίοδο και δεύτεροι πριν το τέλος στην δεύτερη περίοδο. Οι Άγγλοι ήταν τέταρτοι σε αριθμό αφίξεων την πρώτη περίοδο (12) και πρώτοι την δεύτερη περίοδο. Η αύξηση των Άγγλων εθελοντών συνδέεται με την υπεροχή του αγγλικού κόμματος και την ενεργότερη συμμετοχή της Αγγλίας στα ελληνικά πράγματα. Γνωστότεροι Φιλέλληνες είναι ο Κάρολος Νόρμαν, Γερμανός αξιωματικός που πήρε μέρος στη Μάχη του Πέτα (1822), πληγώθηκε και πέθανε στο Μεσολόγγι το 1822,ο Λόρδος Βύρωνας, Άγγλος ποιητής που συμμετείχε στην πολιορκία του Μεσολογγίου και πέθανε στην διάρκειά της, ο Σαμουήλ Γκρίντλευ Χάου, Αμερικανός γιατρός, ο Τζωρτζ Κάνινγκ, υπουργός εξωτερικών της Μεγάλης Βρετανίας ,ο Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ, Ελβετός τυπογράφος που έδρασε στο Μεσολόγγι, ο Μπρούνο, Ιταλός που ήρθε μαζί με το Βύρωνα στην Ελλάδα και πέθανε στο Ναύπλιο το 1827,ο Φρανσουά ντε Σατωμπριάν, γνωστός και ως Σατωβριάνδος, περιηγητής, συγγραφέας Οδοιπορικού και υπομνημάτων που έκαναν γνωστή την κατάσταση της Ελλάδας στην Ευρώπη, ο Βίκτωρ Ουγκό, γνωστός Γάλλος συγγραφέας, που έγραψε ποιήματα εμπνευσμένα από την ελληνική επανάσταση, ο Μαξίμ Ρεμπώ, Γάλλος Φιλέλληνας, συνταγματάρχης και συγγραφέας, ο Αλεξάντρ Πούσκιν, Ρώσος λογοτέχνης και ποιητής ,ο Τόμας Γκόρντον, Σκώτος αξιωματικός που προσέφερε όπλα και χρήματα, και συμμετείχε στην πολιορκία της Τρίπολης, ο Ειρηναίος Θείρσιος, Γερμανός παιδαγωγός και αρχαιολόγος που επανόρθωσε το Ερέχθειο, ο Τζορτζ Φίνλεϊ, Σκώτος που συμμετείχε στις πολεμικές επιχειρήσεις, ο Φρήντριχ Χαίλντερλιν, Γερμανός ποιητής, ο Καρλ Βίλχελμ φον Άιντεκ, Γερμανός ζωγράφος, ο Σαντόρε ντι Σανταρόζα (Santorre Di Santa Rosa), Ιταλός επαναστάτης ,ο Φρανκ Χέιστινγκς (Frank Hastings), Βρετανός αξιωματικός του ναυτικού που πρόσφερε χρήματα και συμμετείχε στις επιχειρήσεις, ο Φρίντριχ Σίλερ, Γερμανός ποιητής, ο Πέρσι Σέλλεϋ, Άγγλος ποιητής, ο Λουδοβίκος Α΄ της Βαυαρίας, Βαυαρός βασιλιάς, ο Ιωάννης-Γαβριήλ Εϋνάρδος, τραπεζίτης που οργάνωσε το φιλελληνικό κίνημα στη Γαλλία και την Ελβετία, ο Κάρολος Φαβιέρος (Charles Fabvier), Γάλλος διοικητής του τακτικού ελληνικού στρατού, ο Τζωρτζ Τζάρβις, ο πρώτος Αμερικανός φιλέλληνας , που έλαβε μέρος στον Αγώνα του 1821 ,ο Ρίτσαρντ Τσωρτς, Σκώτος στρατιωτικός, ο Τζουζέππε Ροσαρόλλ, Ιταλός στρατηγός, επαναστάτης και φιλέλληνας, πέθανε το 1825 στο Ναύπλιο, ο Μορίς Περζά, Γάλλος αξιωματικός, φιλέλληνας και συγγραφέας, από τους πρώτους εθελοντές του τακτικού ελληνικού στρατού, ο Χένρικ Νικολά Κρέιερ, Δανός Φιλέλληνας, ο Ερνστ Μάνγγελ, Ούγγρος μουσικός, συνθέτης, και φιλέλληνας, αρχιμουσικός της πρώτης στρατιωτικής μπάντας της Επανάστασης του 21,η Κάθριν Ελίζαμπεθ Φλέμιγκ, Αμερικανίδα ιστορικός, Καθηγήτρια Ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Τα ονόματα των περισσότερων από τους προαναφερόμενους κοσμούν γνωστούς οδούς της Αθήνας και άλλων πόλεων της Ελλάδας . Την εποχή εκείνη οι φιλόσοφοι και αισθητικοί Χέρντερ και Λέσσινγκ, ο ιδρυτής της αρχαιολογίας Βίνκελμαν, οι Σατωμπριάν και Χέλντερλιν, οι ποιητές Γκαίτε και Σίλερ ανανέωσαν και επίτειναν το ενδιαφέρον τους για τον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό. Ο Βολταίρος αποστρέφονταν τους Τούρκους κατακτητές . Αξίζει να εξετάσουμε όχι μόνο συνοπτικά αλλά ενδεικτικά και βαθύτερα το κλίμα που επικρατούσε εκείνες τις ημέρες σε διεθνές επίπεδο . Ο Ουμανισμός, η Αναγέννηση, ο Διαφωτισμός είχαν ιδεώδες την κλασική αρχαιότητα. Το ομόθρησκο στοιχείο υπήρχε στους Έλληνες , τους ορθόδοξους Ρώσους, τους καθολικούς και τον προτεσταντικό κόσμο της Δύσης. Ο πολιτικός φιλελευθερισμός προέρχονταν από την Γαλλική Επανάσταση. Δρούσε η αντίσταση προς κάθε αντιδραστική κίνηση για την Παλινόρθωση στην Γαλλία. Ιδέες εμφορούνταν από τον Ρομαντισμό .Κυοφορούσε η διεθνής φιλανθρωπία και η ζωτικότητα στα σύγχρονα χαρακτηριστικά του νέου Ελληνισμού, γνωστά στους δυτικούς από τις Ελληνικές κοινότητες της διασποράς, αλλά και από Έλληνες λόγιους στη Δύση. Ο περιηγητισμός προσέφερε μια επίκαιρη εικόνα της νεοελληνικής ζωής και των προβλημάτων της. Ανθούσαν οι προσωπικές φιλοδοξίες μεμονωμένων ατόμων που δεν ήταν πάντα εύκολο να διαχωριστούν από τον θαυμασμό για τον αρχαίο πολιτισμό ή το ενδιαφέρον για τον αγώνα των Ελλήνων. Επίσης οι πολιτικές επιδιώξεις και οι ανταγωνισμοί των Μεγάλων Δυνάμεων στο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Ας δούμε τώρα πρώτιστα και λεπτομερειακά πως συνέβαλαν και συνέπραξαν οι χώρες του κόσμου στο ζήτημα του φιλελληνισμού. Παράλληλα είναι αναγκαίο για την περισσότερο εμπεριστατωμένη εντρύφηση στο θέμα να φωτίσουμε την διττή στάση των δυνάμεων, τις διακυμάνσεις ,τις διευθετήσεις ,τις διαπραγματεύσεις ,τα πρόσωπα και τις διαθέσεις στην Ευρώπη και στην Ασία. Στη Βρετανία εκτός του Λόρδου Βύρωνα υπήρξαν η δραστήρια Φιλελληνική Επιτροπή του Λονδίνου και άλλοι όπως ο Σάμουελ , ο Μπαρφ, η Χάριετ Γουέστμπροουκ, πρώτη σύζυγος του ποιητή Πέρσι Σέλλεϋ που συνέδραμαν στην οικονομική ενίσχυση των επαναστατών. Ο Φρέντερικ Νορθ ή Γκύλφορδ ίδρυσε την Ιόνιο Ακαδημία στην Κέρκυρα, το πρώτο ελληνικό πανεπιστήμιο της νεότερης εποχής. Στην Ελβετία στην ανάπτυξη του κινήματος έπαιξαν ρόλο η διάδοση των φιλελεύθερων και αντιιεροσυμμαχικών ιδεών, η πιθανότητα σύναψης εμπορικών σχέσεων μεταξύ της Ελβετίας και του νεοσύστατου Ελληνικού κρατιδίου, το κλασικιστικό πνεύμα, το πνεύμα αλληλεγγύης μεταξύ χριστιανικών λαών. Οι Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και Μιχαήλ Σούτσος φιλοξενήθηκαν από τον Ευνάρδο, μια επιβλητική προσωπικότητα που ήταν δικτυωμένος με σημαίνοντα πολιτικά πρόσωπα της Ευρώπης και αλληλογραφούσε με τις φιλελληνικές ευρωπαϊκές επιτροπές προσπαθώντας να συντονίσει το έργο. Σημαντικό ρόλο στην αφύπνιση του Ελβετικού Φιλελληνισμού έπαιξε και η παρουσία του Καποδίστρια . Απεύθυνε εκκλήσεις, πραγματοποιούσε επαφές εντός και εκτός της Ελβετίας με πρόσωπα για να συνδράμουν οικονομικά τους Έλληνες και ιδιαίτερα τα θύματα του Μεσολογγίου. Η φιλελληνική επιτροπή της Βέρνης είναι η πρώτη που ιδρύθηκε στην Ευρώπη. Υπήρχε τον Αύγουστου του 1821 όταν ιδρύθηκε η δεύτερη στην Ευρώπη, στη Στουτγάρδη. Η δεύτερη επιτροπή ιδρύθηκε στη Ζυρίχη τον Νοέμβριο του ίδιου έτους με πρόεδρό τον πανεπιστημιακό J.H.Bremi. Η δραστηριότητά της επεκτάθηκε και σε άλλες περιοχές της Ελβετίας. Στην Γενεύη η πρώτη επιτροπή ιδρύθηκε τον Φεβρουάριο του 1822 με πρόεδρο τον πάστορα Georg Wilhelm Gerlach. Τον Δεκέμβριο του 1822 τα καντόνια της Ελβετίας ανακήρυξαν την επιτροπή της Ζυρίχης, κεντρική της χώρας . Μαζί με τις επιτροπές των έξι Ελβετικών πόλεων Γενεύης, Λοζάνης, Βέρνης, Schaffhousen, Aurau, Winthertour ανέλαβαν να περιθάλψουν τους 162 φυγάδες Έλληνες που μετά την αποτυχία του κινήματος του Αλέξανδρου Υψηλάντη , προσπαθώντας να πάνε στην Ελλάδα πέρασαν από την Ελβετία και καθώς οι Γαλλικές αρχές δεν τους θεωρούσαν τα έγγραφα, παρέμειναν στη χώρα. Με εκκλήσεις των Φιλελληνικών επιτροπών συγκεντρώθηκαν χρήματα για τα έξοδα της μετακίνησής τους. Εκτός της περίθαλψης των προσφύγων, η φιλελληνική επιτροπή της Βέρνης ζήτησε να γίνει πιο αποτελεσματική η βοήθειά της και να την ενημερώσει ο Ιγνάτιος της Ουγγροβλαχίας ποιες ήταν οι βασικές τους ανάγκες και ποιος ο προσφορότερος τρόπος εξυπηρέτησης τους. Οι Ελβετοί απέστειλαν χρήματα, γιατρούς και χρηματικές ενισχύσεις. Συνέβαλαν στη διαφώτιση της Ευρωπαϊκής κοινής γνώμης με εκτύπωση σχετικών φυλλαδίων, όπως οι Bremi και Oreli. Mεταξύ των πιο σημαντικών Ελβετών που αγωνίστηκαν στην Ελλάδα ήταν οι Κoning, Rival, Knaupp, Brumbacher, Chevalier, Εμμανουήλ Χαν, Meyer, ο εκδότης των Χρονικών, o γιατρός Louis Andre Gosse, o Bordier που σκοτώθηκε στη μάχη του Δραγατσανίου. Στο Βέλγιο και την Ολλανδία , το Βασίλειο των Κάτω Χωρών η πρώτη επιτροπή συστήθηκε στο Άμστερνταμ το 1822 με πρόεδρο τον Jan Fabius, νοτάριο στο Άμστερνταμ με πλούσια ελληνική πελατεία. H Χάγη έθεσε υπό την εποπτεία της τα κομιτάτα της χώρας εκτός της Ουτρέχτης και του Άμστρενταμ. Η φιλελληνική δράση απόκτησε πολλές μορφές από την αρχή και περισσότερο ύστερα από την έξοδο του Μεσολογγίου. Πραγματοποιήθηκαν έρανοι, συναυλίες, εκθέσεις ζωγραφικής όπως του ζωγράφου Odeyare που εξέθεσε πίνακα που απεικόνιζε τον θάνατο του λόρδου Βύρωνα, απαγγελίες ποιημάτων στις πόλεις Βρυξέλες, Άμστερνταμ, Χάγη, Αμβέρσα με σκοπό την συγκέντρωση χρημάτων. Ολλανδοί στρατιωτικοί μετέβησαν μεμονωμένα, όπως ο εμπειρογνώμονας του πολεμικού ναυτικού Steffens που συνεργάστηκε με τον Κανάρη .Το 1823 ο πλοίαρχος Piet Bakker μετέφερε με το πλοίο του ‘’Le Brisiere’’ στην Πελοπόννησο όπλα που συγκέντρωσε ο Στέφανος Παλαιολόγος ,Έλληνας έμπορος εγκατεστημένος στο Άμστερνταμ. Όμως η στενή σχέση του Βασιλείου με την ναυτική δύναμη της Μεγάλης Βρετανίας και τα στρατηγικά συμφέροντα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία εμπόδισαν την βασιλική οικογένεια να υποστηρίξει ανοιχτά την Ελληνική υπόθεση. Ο αυστηρός κυβερνητικός έλεγχος στον τύπο και οι πολλαπλές απαγορεύσεις στους στρατιωτικούς έπαιξαν ανασταλτικό ρόλο. Επιπλέον έχοντας η Ολλανδία να αντιμετωπίσει τις φιλελεύθερες κινήσεις ανεξαρτησίας του Βελγίου δεν έβλεπε με συμπάθεια ανάλογες κινήσεις άλλων χωρών. Μέλος της κυβέρνησης εκφράστηκε ανοικτά υπέρ των Τούρκων. Αν εξαιρέσουμε τον ηγεμόνα, τα δυο του παιδιά ήταν φιλέλληνες και κυρίως ο Φρειδερίκος στον οποίο ο Νέγρης στα 1829 προσέφερε το στέμμα της Ελλάδας. Αντίθετη λόγω των αντεπαναστατικών αντιλήψεών της ήταν η Διαμαρτυρόμενη Εκκλησία. Κάποιοι διανοούμενοι όπως ο Ολλανδός ποιητής Ντα Κόστα έγραψε βιβλίο καταδικαστικό της Ελληνικής Επανάστασης. Αντίθετα άλλοι όπως ο Βαν Κάμπεν του πανεπιστημίου του Leiden συνέταξε φιλελληνικά φυλλάδια και επτάτομη ιστορία της Ελλάδος σε φιλελληνικό πνεύμα. Από το 1827-1828 η στάση των Ολλανδών αλλάζει λόγω των εσωτερικών εξελίξεων στην Ελλάδα και της δολοφονίας του Καποδίστρια που δημιούργησε αρνητική εντύπωση. Ο συνολικός αριθμός εθελοντών από τις Κάτω Χώρες που προσήλθε στην επαναστατημένη Ελλάδα υπολογίζεται σε εικοσιένα άτομα. Στη Σουηδία στα τέλη του 1821 εκδόθηκε στη Στοκχόλμη ανώνυμο φυλλάδιο με τίτλο ‘’Έκθεση για την απάνθρωπη διαγωγή των βαρβάρων Τούρκων απέναντι στους χριστιανούς υπηκόους τους’’ που παρακινεί τους αναγνώστες του να συνδράμουν στην Ελληνική Επανάσταση. Aρχές του 1822 αναχώρησαν για την επαναστατημένη Ελλάδα οι Σουηδοί F.N. Ashling και T. F. Aakerhjelm. Ο πρώτος ήταν ταγματάρχης ,ειδικός στα οχυρωματικά έργα και ο δεύτερος υπολοχαγός. Ο δεύτερος συμμετείχε στην πολιορκία της Ακρόπολης και τραυματίσθηκε. Διορίστηκε υπασπιστής του Κωλέττη και στάλθηκε να επιθεωρήσει οχυρωματικά έργα στις Θερμοπύλες και την πολιορκία στην Ακρόπολη. Απογοητευμένος από τις Ελληνικές αρχές επέστρεψε στα τέλη του 1822 στην πατρίδα του. Υπήρξαν Σουηδοί εθελοντές που είχαν άδοξο τέλος όχι σε πεδίο μάχης αλλά σε κατάσταση ειρήνης . Ο G.A.Sass, επικεφαλής της φρουράς του Μεσολογγίου προσπαθώντας να χωρίσει διαπληκτιζόμενους Έλληνες, σκοτώθηκε από Μεσολογγίτη το 1824. Ο August Maximilan Myhrenberg που συμμετείχε στο σώμα του Φαβιέρου ως υπασπιστής , σε μάχες στην Εύβοια, τη Χίο και την Ακρόπολη από το 1829 ως το 1830 χρημάτισε διοικητής του Παλαμηδίου. Ήλθε σε ρήξη με τον Καποδίστρια κι έφυγε. Ο J.F.S.Crusenstolpe που ήλθε στα 1827 και ο K.G.T.Westee που ήλθε από το 1831 μέχρι το 1837. Ο φιλελληνισμός στην Δανία είναι μάλλον περιθωριακός σε μέγεθος και έκταση σε σχέση με τα αντίστοιχα κινήματα άλλων χωρών, κάτι που αποδίδεται στην απομόνωσή της χώρας από τις ραγδαίες και σημαντικές εξελίξεις που σημειώνονται στην Ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή και στα εσωτερικά προβλήματά της που οφείλονται στην συντριβή του ναπολεοντείου συνασπισμού με τον οποίο ήταν σύμμαχος η Δανία . Η μεταναπολεόντεια ύφεση έπληξε την οικονομία της χώρας και το 1813 πτώχευσε. Το 1814 έχασε τη Νορβηγία από τη Σουηδία. Η κυριαρχία στην Ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή και πολιτική των Ιεροσυμμαχικών θέσεων κατά των φιλελεύθερων και απελευθερωτικών κινημάτων και οι εμπορικές συμφωνίες της χώρας με την Οθωμανική Αυτοκρατορία επιδρούσαν στην έκταση του φιλελληνισμού στην Δανία. Η επιβολή λογοκρισίας στον τύπο και στο ταχυδρομείο περιόριζε την ενημέρωση των πολιτών. Η δεινή κατάσταση των πολιτών από τα σφάλματα των ηγετών ευνοούσε την υποστήριξη του αγώνα των Ελλήνων. Πυρήνα του φιλελληνικού κινήματος στη χώρα αποτέλεσε ο σύλλογος των φοιτητών του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης που ιδρύθηκε το 1820. Νέα από την επαναστατημένη Ελλάδα αναδημοσιεύονταν από τον γαλλικό και γερμανικό τύπο, ενώ φιλολογικά έντυπα εμπεριείχαν άρθρα και ποιήματα αφιερωμένα στην Ελλάδα, όπως η μηνιαία Hesperus και η Freia. Φιλολογικού χαρακτήρα συγκεντρώσεις πραγματοποιούσαν αριστοκράτες όπως η Kamma Rahbek και η Friederike Brun. Ο ποιητής Steensen Blicher με το ποίημά του για την καταστροφή των Ψαρών και με τον Επινίκειο Ύμνο υμνούσε, συγκινούσε και παρακινούσε . Εκτός Δανίας δραστηριοποιήθηκαν o ποιητής Jens Baggensen στην Ελβετία και ο συγγραφέας Peter Andreas Heinberg στο Παρίσι. Άνθρωποι του κλήρου όπως ο λουθηρανός επίσκοπος Friedrich Munter που αλληλογραφούσε και ο ιερέας Hans Bastholm που διοργάνωνε εράνους. Στον έρανο ανταποκρίθηκε ανώνυμα ο διάδοχος του θρόνου Christian Frederik προσφέροντας 500 τάληρα. Το 1827 συστήθηκε Κομιτάτο για βοήθεια στους πάσχοντες στην Ελλάδα. Μέχρι το 1829 συγκεντρώθηκαν 16000 φράγκα που στάλθηκαν μέσω του Εϋνάρδου στον Καποδίστρια. Την ίδια χρονιά εκδόθηκε η δανέζικη φιλελληνική εφημερίδα Graekervennen, O Φιλέλληνας που δημοσίευε νέα από την επαναστατημένη Ελλάδα και επικλήσεις βοήθειας . Οι συνδρομές των αναγνωστών πήγαιναν υπέρ των Ελλήνων. Παρά τη ρητή απαγόρευση σχηματισμού εθελοντικού σώματος για την Ελλάδα με Βασιλικό Διάταγμα του Σεπτεμβρίου 1821 υπήρξαν Δανοί που σκοτώθηκαν ή πέθαναν στον αγώνα . Ο Γιόχαν Χένρικ Κρόυερ, φοιτητής, ο Χάρο Πάουλ Χάρινγκ, ζωγράφος και ποιητής, ο Φρήντριχ Χάϊνριχ Γιόχανσεν, φοιτητής ιατρικής, ο John Hane ,αξιωματικός του πυροβολικού και οι αξιωματικοί Konrad von Ruppel , Carl Leopold Jacob Wederkinch. Ο Frellsen συνένδραμε στον αγώνα με αγορασμένη από τον ίδιο κανονιοφόρο. Ο λοχαγός Waldemar von Qualen σκοτώθηκε στη Λαμία το 1822. Στην Πολωνία υπήρχε τριπλή κατοχή: Ρωσική, Πρωσική και Αυστριακή. Τα νέα για την επαναστατημένη Ελλάδα έρχονταν από τις Γαλλικές φιλελληνικές εφημερίδες, αυστριακές, και ιδιωτικές επιστολές. Δύο Πολωνικές εφημερίδες δημοσίευαν άρθρα και εκκλήσεις υπέρ των Ελλήνων, η Φωνή της Βαρσοβίας και η Μέλισσα της Κρακοβίας. Πολωνοί λογοτέχνες όπως ο Μπουρκόφσκι με τους Δεκαεννιά Βυρωνικούς Ύμνους και οι Α.Μάκιεβιτς, Σλαβόσκι, Βίλνα Γκρόντεκ δημοσίευαν κείμενα εμπνευσμένα από την Ελληνική Επανάσταση. Τριάντα Πολωνοί ήρθαν στην Ελλάδα, κάποιοι σκοτώθηκαν και άλλοι πέθαναν από άλλη αιτία .Ανάμεσα του οι Γκρανόφσκι και Τουκόφσκι, λοχαγοί που πολέμησαν με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και ο Τζιρζάφσκι που μετείχε στην πολιορκία του Μεσολογγίου. Στη μάχη του Πέτα σκοτώθηκαν δεκατρείς Πολωνοί, ενώ δύο επέζησαν. Ένας από τους δύο, ο Αλεξάντερ Κουζάνσκι συνελήφθη και κρατήθηκε στην Άρτα. Στις αρχές του 1823 γύρισε καταπονημένος στην πατρίδα του. Στην Ιταλία με την έναρξη της Επανάστασης εκδόθηκε η επιθεώρηση Antologia του Vieussex στη Φλωρεντία όπου φιλοξενήθηκαν άρθρα που συνέδεαν το ελληνικό ζήτημα με έναν αγώνα για τον πολιτισμό, την εκπαίδευση και την αντίληψη πως η Ελλάδα βρίσκεται στον γενετικό κώδικα της Ιταλίας προβάλλοντας μια ελληνοιταλική εθνική και πολιτισμική αλληλεγγύη. Περίπου εκατό τριάντα επτά Ιταλοί ήλθαν να πολεμήσουν στην Ελλάδα . Πολλοί ήταν παλαίμαχοι των Ναπολεόντειων πολέμων ή πρωταγωνιστές των εσωτερικών αγώνων της Ιταλικής χερσονήσου. Το τάγμα των Φιλελλήνων που συστάθηκε το 1822 είχε δύο λόχους με αρχηγούς διαφορετικών εθνοτήτων και διοικητή τον Ιταλό Ντάνια. Λόγοι πολιτικής σκοπιμότητας προκάλεσαν δυσφορία στον ερχομό Ιταλών εθελοντών και του επαναστάτη κόμη Σανταρόζα που σκοτώθηκε στην πτώση της Σφακτηρίας. Ο Ιταλικός φιλελληνισμός υπήρξε από τα πιο μακρά φιλελληνικά κινήματα του αιώνα που διαδραμάτισε ρόλο και μετά την Επανάσταση το 1866 και το 1897. Στην Ρωσία η έκρηξη της Επανάστασης έθεσε την τσαρική κυβέρνηση στο δίλημμα μεταξύ της διατήρησης του status quo και της υποστήριξης των ομόδοξων Ελλήνων ξεσηκώνοντας ενθουσιώδεις αντιδράσεις . Ο Ρωσικός φιλελληνισμός με ευρεία βάση, διαπερνώντας τις πολιτικές και ιδεολογικές παρατάξεις είχε υποστήριξη από μείζονες κοινωνικές ομάδες .Δεν καταγράφονται Ρώσοι αγωνιστές το 1821, σε αντίθεση με τους εκατοντάδες Γερμανούς, Γάλλους Άγγλους. Τα αίτια ανάπτυξης του Ρωσικού φιλελληνισμού ήταν η κοινή θρησκεία, η φιλελεύθερη ιδεολογία με φορείς τους μαχητικούς Δεκεμβριστές ,οι παραδοσιακοί ιστορικοί δεσμοί ,ο κοινός αντίπαλος των δύο λαών η Οθωμανική Αυτοκρατορία ,οι μεταξύ τους οικονομικοί δεσμοί , η ένταξη Ελλήνων στη Ρωσική διοίκηση και στο Ρωσικό στρατό και οι ακμάζουσες Ελληνικές παροικίες. Εκδηλώθηκαν δραστηριότητες στην προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης, στην ρωσική επικράτεια και στις παραδουνάβιες ηγεμονίες στην διάρκεια της επανάστασης . Στην Ρωσία συστήθηκε η Φιλική Εταιρεία και εντός της Ρωσικής επικράτειας κατηχούνταν νέα μέλη όπως ο στρατιωτικός Νικόλαος Γάλιτς. Χορηγήθηκαν αθρόα διαβατήρια σε Έλληνες για να περάσουν τα ρωσο-μολδοβλαχικά σύνορα από τον Ρώσο στρατηγό κρατικό παράγοντα Ίντσωφ . Μεγάλη συμβολή είχε η σιωπηρή συμπαράσταση των Ρωσικών παραγόντων στις ενέργειες των Φιλικών. Ο Ρώσος στρατηγός Τσουκώφ χορήγησε στρατιωτικό υλικό σε Φιλικούς. Ο Δεκεμβριστής Α. Νέπινιν, διοικητής της 16ης μεραρχίας αγόρασε όπλα και τα έστειλε στις παραδουνάβιες ηγεμονίες. Συγκροτήθηκαν τα εθελοντικά σώματα του Ρώσου συνταγματάρχη Βασίλη Ιβάνοβιτς Σκολτάνωφ και το σώμα των Ρώσων κοζάκων. Ρώσοι ένοπλοι συμμετείχαν στα επαναστατικά σώματα στη Μολδοβλαχία. Μετά την αποτυχία στις παραδουνάβιες ηγεμονίες όσοι κατέφυγαν στην Ρωσία δέχθηκαν τις φροντίδες των Ρώσων. Στάλθηκαν υπεύθυνοι Ρωσικοί παράγοντες όπως ο Δεκεμβριστής Πάβελ Πέστελ , να παρακολουθεί τα γεγονότα στην επαναστατημένη Μολδοβλαχία και να δώσει αναφορά στον στρατηγό Κισελιόφ. Όταν ξέσπασε η επανάσταση στην Ελλάδα, παρασχέθηκε άσυλο στους καταδιωκόμενους Έλληνες από τις σφαγές που εξαπέλυσαν οι Τούρκοι στην Χίο, Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Κυδωνιές, Κύπρο. Συστήθηκαν κομιτάτα για την εξαγορά αιχμαλώτων και βοήθεια απόρων όπως το Κομιτάτο εξαγοράς αιχμαλώτων Γραικών Χίου, Κυδωνιών, Κασσάνδρας, συστημένο από τον επίσκοπο Κισνόβ Δημήτριο. Μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα ένοπλοι εθελοντές και πολεμοφόδια ,ο Ρώσος πρίγκηπας Καντακουζηνός και πλοία. Το μπριγαντίνι Fidelissimo και η γολέτα La Speranza το 1821 αναχώρησαν για την Ελλάδα. Οι Ρώσοι διακρίθηκαν στα πεδία των μαχών. Ο Αφανάσα ήταν στο πυρπολικό του Παπανικολή που βύθισε τουρκικό δίκροτο στην Ερεσσό. Οι αδελφοί Bereznsky στην Κρήτη και στο Πέτα. Ο ένας σκοτώθηκε στην Κάσο, έτερος τραυματίστηκε εκεί και τρίτος έχασε το πόδι του στο Νεόκαστρο . Ο Νικόλαος Ράικο που συμμετείχε στην εκστρατεία στην Χίο υπό τον Φαβιέρο αναδείχθηκε σε θέσεις , φρούραρχος στο Παλαμήδι, στην Πάτρα και αντισυνταγματάρχης στο Καστέλι του Μωριά . Στην ναυμαχία του Ναυαρίνου συμμετείχαν οκτώ πλοία που βοήθησαν απελευθερώσεις Ελλήνων αιχμαλώτων. Λόγια συμβολή είχαν ο Αλέξανδρος Πούσκιν με τα ποιήματα: ‘’Στον Οβίδιο’’, ’’Στην Ελληνίδα’’, ‘’Ξεσηκώσου Ελλάς’’, το ημιτελές διήγημα ‘’Κίρτζαλης’’ εμπνευσμένο από τα γεγονότα στη Μολδοβλαχία, ο Κ.Φ.Ριλέγεφ, ο Β.Κιουχελμπέκερ. Παρήχθησαν και κυκλοφόρησαν χρωμολιθογραφίες, γλυπτά και πίνακες με θέματα και πρόσωπα από την Ελληνική Επανάσταση . Ο Ρώσος πλοίαρχος Επαντσχίνε διέσωσε και παρέδωσε αρχαιότητες στο Εθνικό Μουσείο στην Αίγινα. Υπήρχαν οικονομικές ενισχύσεις για την ανέγερση φιλανθρωπικών ιδρυμάτων από αξιωματικούς της Ρωσικής ναυτικής δύναμης που συγκρούστηκαν στο Ναυαρίνο για το νοσοκομείο του Ναυπλίου, τη νεοσυσταθείσα Εκκλησιαστική Σχολή του Πόρου και την δημιουργία αλληλοδιδακτικού σχολείου στον Πόρο. Στον Ισπανικό Φιλελληνισμό οι παράγοντες που καθόρισαν την περιορισμένη και καθυστερημένη ανάπτυξη του ήταν το πολιτικό και πνευματικό κλίμα της περιόδου της παλινόρθωσης μεταξύ 1823 και 1832. Οι Ισπανοί φιλελεύθεροι αγωνίζονταν για το Σύνταγμα του 1812 και κατά της παλινόρθωσης της απολυταρχίας του Φερδινάνδου Ζ . Με την παλινόρθωση του 1823 η Ισπανία τάχθηκε με την Ιερά Συμμαχία ενώ το 1827 υπέγραψε εμπορική συμφωνία με την Υψηλή Πύλη. Μέχρι τον θάνατό του ο Φερδινάνδος επέβαλε λογοκρισία και καταδίωκε τους συνταγματικούς. Έτσι η έκκληση της Ελληνικής προσωρινής διοίκησης δεν έγινε δεκτή από τους Cortes της Μαδρίτης το 1821 λόγω των εσωτερικών προβλημάτων. Τα πρώτα φιλελληνικά κείμενα στα ισπανικά δημοσιεύθηκαν εκτός ισπανικού εδάφους. Το "Escrito sobre Gecia" εκδόθηκε στο Παρίσι το 1825 και το 1827. Κύριοι φορείς των φιλελληνικών κηρυγμάτων ήταν πολιτικοί εξόριστοι . Όψιμη υπήρξε η φιλελληνική ισπανική εκδοτική κίνηση εντός Ισπανίας. Το 1828 ισπανικές μεταφράσεις για την πολιορκία του Μεσολογγίου εκδόθηκαν στα γαλλικά και το 1829 μεταφράστηκε το βιβλίο του H. Lauvergne για την εκστρατεία του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο. Βιβλία ιστορικού περιεχομένου υπήρξαν τα "La Turquia, teatro de la guerra presente" και "La Turquia victoriosa de las sandeces, falsedades e igmominias", στα 1828 και 1829 αντίστοιχα από τον λογοτεχνικό κριτικό και φιλελεύθερο πολιτικό Felipe Fermin Caballero y Morgay, εξόριστο στο Παρίσι . Ο Jose Manuel de San Millan y Coronel, στρατιωτικός και φιλελεύθερος πολιτικός στο Παρίσι, συνέταξε το "Compendio historico del origen y progresos de la insurrection de los griegos contra los turcos", έργο φιλελληνικό και στηριζόμενο στον Πουκεβίλ που εκδόθηκε με ψευδώνυμο .Λογοτεχνικά ισπανικά έργα εκδόθηκαν το 1830. Στην Βαλένθια το ιστορικό μυθιστόρημα "Grecia o la doncella de Misolonghi" του Cosca Vayo y Lamarca, στηρίζονταν στον Πουκεβίλ. Την ίδια χρονιά, στον ίδιο τόπο εκδόθηκε το φιλελληνικό μυθιστόρημα με τίτλο, "Amory religion, o la joven griega" του Pascual Perez y Rodriguez. Το πρώτο φιλελληνικό ισπανικό ποίημα εκδόθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1820 από τον εξόριστο στην Αγγλία Jose de Esprocenda με τίτλο "Despedida del patriota griego de la hija del apostate". Πρόκειται για ανάπτυγμα ανώνυμου αγγλικού πρωτοτύπου που είχε εκδοθεί στο Λονδίνο το 1924. Την ίδια εποχή έχουμε το "Cancion guerrera con motivo del levantamiento de los gregos" του Francisco Martinez de la Rosa. Την εποχή της Επανάστασης στην γερμανόφωνη Ευρώπη υπήρχε συνομοσπονδία κρατών. Μέλη της μεταξύ άλλων ήταν η Αυστρία, η Πρωσία, η Βαυαρία, η Δανία, το Λουξεμβούργο και Ανώτατος άρχοντας της συνομοσπονδίας ο Αυστριακός καγκελάριος Κλέμενς Μέτερνιχ. Η Αυστρία και η Πρωσία με τη Βρετανία και τη Ρωσία, μετείχαν από το 1815 σε μια σειρά συμφωνιών της "Ιερής Συμμαχίας" για την τήρηση της ειρήνης στην Ευρώπη και την συνεργασία μεταξύ των μοναρχιών. Από τους πρώτους μήνες της Επανάστασης η γερμανόφωνη κοινή γνώμη τάχθηκε με το μέρος των Ελλήνων. Αντίθετα ο Μέτερνιχ και οι άλλοι ηγεμόνες της Συμμαχίας τήρησαν αρνητική στάση καθώς την συσχέτισαν με το κίνημα του Καρμποναρισμού στην Ιταλία που θεωρήθηκε κίνδυνος για την ανατροπή των μοναρχιών. Το 1821 στο Συνέδριο του Λάιμπαχ η Ιερά Συμμαχία απέρριψε κάθε κίνημα ανατροπής της νόμιμης εξουσίας με εξέγερση και βία. Το ανακοινωθέν του Συνεδρίου κατέληγε: "Οι μονάρχες ενήργησαν συνεπεία αυτής της διακηρύξεως στα γεγονότα της Νεάπολης και του Πιεμόντε και επίσης στα γεγονότα που ξέσπασαν μεν υπό πολύ διαφορετικές συνθήκες αλλά από συνδυασμούς το ίδιο εγκληματικούς, και τα οποία εκθέτουν την ανατολική πλευρά της Ευρώπης σε ανυπολόγιστες εμπλοκές". Η επίσημη εφημερίδα της Αυστρίας Österreichischer Beobacther, Αυστριακός Παρατηρητής σχολιάζοντας τα συμβάντα στην Ελλάδα το 1821 υποστήριζε ότι : ‘’οι επαναστάτες βρίσκονταν σε στενή επαφή με τα επαναστατικά κινήματα στην Ιταλία και ότι σκοπός τους ήταν η διατάραξη της ησυχίας στην χριστιανική Ευρώπη. Η επιχείρηση ξεκίνησε με πολιτικό δόλο, δεν θα είχε αποτέλεσμα και θα οδηγούσε τον ελληνικό λαό σε μεγάλα δεινά ‘’. Λόγω της πολιτικής αυτής απαγορεύτηκε κάθε φιλελληνική κίνηση σε πολλά γερμανικά κράτη. Ωστόσο υπήρξαν πολιτικοί και διανοούμενοι που τάχτηκαν ανοιχτά υπέρ της Ελληνικής Επανάστασης. Ο βαρώνος von Gagern του πριγκιπάτου της Έσσης-Ντάρμσταντ εκφώνησε θερμό φιλελληνικό λόγο που περιλάμβανε μεταξύ άλλων τα εξής: "Ένα θανάσιμο αμάρτημα θα βαραίνει το Γερμανικό Έθνος αν δεν εγείρεται πουθενά ούτε βοήθεια ούτε φωνή προς χάριν των Ελλήνων. Αυτοί μπορεί να έχουν αρχίσει τον αγώνα τους ασύνετα, την ακατάλληλη στιγμή, με ανεπαρκή μέσα. Εγκληματίες όμως δεν πρέπει να χαρακτηριστούν για αυτό το λόγο. Δεν ήσαν υπήκοοι, στην έννοια του δικαίου των Εθνών και του πολιτισμού μας, αλλά σκλάβοι. Αυτό μαρτυρούν οι αρχιερείς των, που χωρίς ενοχή και χωρίς να απολογηθούν, υπέστησαν δεινόν θάνατο στις πύλες των ναών τους. Εγώ, ως υπήκοος ενός πρίγκιπα ο οποίος έγινε μέλος της Ιεράς Συμμαχίας, και ως εκπρόσωπος των δικαιωμάτων και των επιθυμιών ενός γερμανικού λαού, εκφράζω εδώ την προσδοκία και ελπίδα ότι οι Έλληνες θα βγουν νικητές από τον αγώνα τους, ή να τους εξασφαλιστεί μια συνθήκη που θα τους θέση υπό την αιγίδα του ευρωπαϊκού δικαίου των Εθνών." Ο ποιητής Wilhelm Müller συνέθεσε σειρά φιλελληνικών ποιημάτων με τον τίτλο "Τραγούδια των Ελλήνων". Το πρώτο που δημοσιεύτηκε στην ανθελληνική εφημερίδα του Μέτερνιχ άρχιζε έτσι: "Μας ονόμασες επαναστάτες - πάντα έτσι ας μας καλείς! Επάνω! Επάνω! αυτό είναι το σύνθημα των Ελλήνων.... ...Επάνω, αυτό είναι το σύνθημα των Ελλήνων το αιώνιο! Ο υπέροχος ήχος αυτός ποτέ να μην ηχήσει μέσ' την καρδιά σου. Εσύ, κάτω στη λάσπη θα μένεις για πάντα, και θα παρατηρείς του κόσμου τα συμβάντα." Το 1821 ο καθηγητής Krug από τη Λειψία δημοσίευσε υπό μορφή φέιγ-βολάν πρόσκληση για την ίδρυση συλλόγων προς υποστήριξη των Ελλήνων. Μέρες αργότερα βασιλικό διάταγμα απαγόρευε την διάδοση των φυλλαδίων στη Σαξονία. Η αποστολή της " Γερμανικής Λεγεώνας " από τη Βαυαρία στην Ελλάδα από τον καθηγητή Fr. Thiersch ,όπως και κάθε δημόσια εκδήλωση φιλελληνισμού στην Πρωσία απαγορεύτηκαν. Η πολιτική του Μέτερνιχ εμπόδισε σοβαρά την βοήθεια προς τους Έλληνες αλλά δεν κατάφερε να την σταματήσει . Στον ηθικό τομέα απέτυχε να αλλάξει την φιλελληνική κοινή γνώμη. Στα πιο φιλελεύθερα νοτιοδυτικά κρατίδια της Γερμανικής Συνομοσπονδίας, με κέντρο την Στουτγκάρδη, άρχισαν από το φθινόπωρο του 1821 να λειτουργούν φιλελληνικές επιτροπές που έστειλαν εθελοντές στην Ελλάδα και υποστήριξαν οικονομικά πρόσφυγες. Στη Γερμανία η Ελληνική Επανάσταση ερμηνεύτηκε από την αρχή σαν περίπτωση, διαφορετική από τις άλλες, που δεν σκόπευε στην ανατροπή κάποιας νόμιμης εξουσίας ,ούτε είχε σχέση με συνομωσίες όπως ο Καρμποναρισμός. Θεωρούσαν ότι τα αιτήματα των Ελλήνων ήταν δίκαια και άξιζαν μια θέση στην πολιτισμένη χριστιανική Ευρώπη. Ο γερμανόφωνος τύπος φιλοξενούσε φιλελληνικά δημοσιεύματα. Σε ένα από αυτά ο καθηγητής Krug ανέφερε: " Όλη η Τουρκοκρατία έχει από καιρό προγραφεί από την κοινή γνώμη σαν κάτι άκρως άδικο που δεν υποφέρεται .Εάν λοιπόν μια ζηλότυπη και γεμάτη φόβο πολιτική των κυβερνήσεων θεωρεί τον Ελληνικό Αγώνα απελευθερώσεως άκαιρο για τους δικούς της σκοπούς, παρά ταύτα δεν θα πετύχει, παρ' όλα τα σοφίσματά της, να κάνει τον κόσμο να πιστέψει ότι αυτός ο αγώνας είναι άδικος". Στο Συνέδριο της Βερόνας στο τέλος του 1822 επικράτησε ο Μέτερνιχ. Εκδόθηκε ψήφισμα που καταδίκαζε την Ελληνική Επανάσταση χαρακτηρίζοντάς την "ανόητη και εγκληματική επιχείρηση". Το φιλελληνικό κίνημα στη Γερμανία κλονίστηκε. Διακόπηκε μέχρι το 1826 που δημιουργήθηκε νέο ρεύμα φιλελληνισμού με αφορμή την τραγική πτώση του Μεσολογγίου. Άλλες φιλελληνικές εκδηλώσεις ήταν η δημιουργία φιλελληνικών κομιτάτων με πρωτοβουλία καθηγητών όπως του θεολόγου Fr. Nagel, του J. Neander, του Barthold Georg Niebuhr και άλλων. Οι πρωτοβουλίες που ανέλαβαν ήταν η έκδοση φυλλαδίων που προέτρεπαν την ίδρυση φιλελληνικών σωματείων, η παροχή ποικίλης αρωγής, οι έρανοι σε χρήμα και είδη. Επίσης η στρατολόγηση νέων εθελοντών, πανεπιστημιακών δασκάλων των Ελλήνων σπουδαστών και η συγκρότηση στρατιωτικών σωμάτων για την Ελλάδα. Σημαντικά κέντρα φιλελληνικής δράσης στη Γερμανία υπήρξαν οι πόλεις Αμβούργο, Βρέμη, Ντάρμσταντ και Στουτγκάρδη. Οι Zimmermann, καθηγητής, Chevalier από τη Γενεύη και Dannenberg –υπασπιστής της φρουράς του Αμβούργου συγκρότησαν την ‘’Ελληνογερμανική Λεγεώνα’’. Στην πόλη Ντάρμσταντ ο Θεόδωρος Νέγρης συγκρότησε και απέστειλε εθελοντικό σώμα στην Ελλάδα στο οποίο συνέβαλε ο Koster πρώην αξιωματικός του Πρωσικού στρατού που ήρθε στις αρχές του 1821 στην Ελλάδα, πολέμησε και έφυγε απογοητευμένος από την υπάρχουσα χαοτική κατάσταση. Το 1827 ιδρύθηκε στην πρωτεύουσα της Βαυαρίας το ‘’Πανελλήνιον’’ με σκοπό την ανατροφή ορφανών παιδιών από την Ελλάδα. Ο Γερμανικός φιλελληνισμός αναπτύχθηκε χάριν στον κλασικισμό που καλλιεργήθηκε στην Γερμανία τα προεπαναστατικά χρόνια σε συνδυασμό με τον ρομαντισμό της εποχής ενώ τονώθηκε με την δράση των Ελλήνων σπουδαστών και εμπόρων και με τη συμμετοχή των Γερμανών φιλελλήνων στα επαναστατικά γεγονότα στην Ελλάδα. Στην Κρήτη ο γιατρός Σχιεράϊπερ το 1823 παρείχε ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη ενώ ο Hane ανέλαβε την διοίκηση του φρουρίου της Γραμβούσας το 1828. Στον Ινδικό φιλελληνισμό αίτια ανάπτυξης ήταν οι από την αρχαιότητα και τους χρόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου επαφές και επιδράσεις του ελληνικού πολιτισμού στην Ινδική χερσόνησο που δεν σταμάτησαν ούτε στον Μεσαίωνα . Η υπάρχουσα κατάσταση των Ινδών και η αποικιακή κατοχή από τους Άγγλους που προδιέθετε θετικά για τον αγώνα των Ελλήνων .Η παρουσία Ευρωπαίων και Ελλήνων εμπόρων σε σημαντικά λιμάνια εμπορικά κέντρα των Ινδιών Καλκούτα, Δάκκα , που ήταν φορείς Ευρωπαϊκών φιλελεύθερων ιδεών. Η αποστολή στην Ινδία του Ζακυνθινού Νικόλαου Κεφαλά το 1823 ως εκπροσώπου της Ελληνικής Διοίκησης του αγώνα για έρανο υπέρ της Ελληνικής Επανάστασης. Η Φιλελληνική Εταιρεία της Καλκούτας συστήθηκε στα τέλη του 1823 από τον Κεφαλά σύμφωνα με τα Ελληνικά Χρονικά, εφημερίδα του Μεσολογγίου , της 17ης Ιανουαρίου 1825 όπου δημοσιεύτηκε επιστολή από την Καλκούτα. Ο κύριος αγωγός πληροφόρησης για την Ελλάδα ήταν τα εμπορικά πλοία που έφταναν από την Ευρώπη στο Ινδικό λιμάνι, και η Φιλελληνική Εταιρεία της Καλκούτας. Με συγκεντρώσεις και δημοσιεύματα στον τοπικό τύπο, όπως η ‘’Εφημερίδα της Καλκούτας’’, προβάλλονταν νέα από την επαναστατημένη Ελλάδα. Πραγματοποιήθηκε έρανος και συγκέντρωσαν το ποσό των 25.380 ρουπίων ή 2200 λιρών στερλινών. Ο Άγγλος επίσκοπος της Καλκούτας προσέφερε 200 λίρες στερλίνες. Τελικά 1200 λίρες έφτασαν στην Ελλάδα. Μέλη της Εταιρείας ήταν εκτός από Έλληνες-μέλη της παροικίας και Άγγλοι, πρόεδρος ο Άγγλος Άρινγκ , Αμερικανοί και Ινδοί . Στον έρανο ανταποκρίθηκαν και Κινέζοι. Ο γιος του Ινδού σουλτάνου της Μυσώρης Τίππο Σαΐντ, αγωνιστή της Ινδικής ανεξαρτησίας από την Αγγλική κατοχή, παρέστη σε συγκέντρωση της Εταιρείας. Υπήρξαν Εβραίοι που συμπαραστάθηκαν και Εβραίοι που επέδειξαν αρνητική στάση απέναντι στον Εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων. Σύμφωνα με τον καθηγητή Σπυρίδωνα Λουκάτο παράγοντες που εμπόδισαν την ανάπτυξη του Εβραϊκού Φιλελληνισμού ήταν ο μεταξύ Ελλήνων και Εβραίων φυλετικός φανατισμός και η θρησκευτική μισαλλοδοξία .Εκδηλώθηκε με την διαπόμπευση του σώματος του Γρηγορίου του Ε’ από τους Εβραίους της Κωνσταντινούπολης και τις σφαγές που υπέστησαν οι Εβραίοι της Οδησσού από τους Έλληνες και Ρώσους όταν έφτασε η σωρός του Πατριάρχη . Την σφαγή των Εβραίων της Τριπολιτσάς ,τον οικονομικό ελληνοεβραϊκό ανταγωνισμό ,την ανάγκη επιβίωσης των Εβραίων μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία . Παράγοντες που καλλιέργησαν τον Εβραϊκό φιλελληνισμό ήταν η Φιλελεύθερη Ευρωπαϊκή ιδέα, οι φιλικοί δεσμοί Ελλήνων και Εβραίων της διασποράς ,ο ποιητής Ανδρέας Κάλβος ,φίλος και δάσκαλος των Ελληνικών στην εβραϊκή οικογένεια Finzi στην Φλωρεντία, η κοινή συμβίωση Ελλήνων και Εβραίων ,ο Χανέν, Εβραίος της Τριπολιτσάς που σώθηκε με την οικογένειά του. Στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες κοινωνικοί, ιδεολογικοί, πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες ευνόησαν τις ιδεολογικές ζυμώσεις μεταξύ των Εβραίων της διασποράς και τους έκαναν πιο δεκτικούς στα φιλελεύθερα μηνύματα και στον εκχριστιανισμό των Εβραίων με μικτούς γάμους μεταξύ Ελλήνων και Εβραίων. Περιορισμένης έκτασης ήταν οι προσφορές των Εβραίων στην Ελληνική Επανάσταση, η συμμετοχή σε μάχες, η συμπαράσταση σε φυλακισμένους η παροχή ιατρικής βοήθειας ,η συμμετοχή σε φιλελληνικά κομιτάτα, οι εκκλήσεις για συνδρομές υπέρ των Ελλήνων ,η συμπαράσταση εκ μέρους Εβραίων δημοσιογράφων. Συμμετείχαν και συμπαραστάθηκαν στην Ελληνική υπόθεση ο Cremieux Αδόλφος από την Γαλλική πόλη Νιμ , μέλος της εκεί Φιλελληνικής Εταιρείας, ο Ιωάννης Λέχος που ήλθε στην Ελλάδα περί το 1805 , βαπτίστηκε χριστιανός και μετέβη τον Φλεβάρη του 1822 στην Κρήτη όπου συμμετείχε σε μάχες στην περιοχή Κισσάμου. Το 1823, εργάσθηκε αμισθί στο επαρχείο Σαντορίνης, και ως ‘’πυροβολικός’’ στο σώμα του Φαβιέρου . Ο Δημήτριος Ιωάννου Λέχος πολωνοεβραίος, γιος του προηγούμενου ,ο Έλβιγκ, ραβίνος στο Werle της Βεστφαλίας που απηύθυνε έκκληση το 1826 σε όλες τις ισραηλιτικές κοινότητες να συνδράμουν τους χειμαζόμενους Έλληνες , η οικογένεια του Φίντζι Ραφαέλλο που μέλη της ήταν φίλοι του Ανδρέα Κάλβου και είχαν συμπεριληφθεί σε λίστα υπόπτων από την αστυνομία της Φλωρεντίας με σκοπό την απέλασή τους λόγω των φιλελεύθερων θέσεων τους, ο Limpan Srie, ραβίνος, ζούσε στη Φλωρεντία, ήταν φίλος του Κάλβου που λόγω των φιλελεύθερων θέσεων του συμπεριλαμβανόταν στην προηγούμενη λίστα, οι Passigli και Consiglio Giyseppe, ζούσαν στην Φλωρεντία, φίλοι του Κάλβου, ο Λαφίτ Γεώργιος, Εβραίος δημοσιογράφος στο Παρίσι που αρθρογραφούσε υπέρ του Ελληνικού αγώνα, ο Ραφαήλ Γεώργιος που εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα και βαπτίστηκε χριστιανός, ο Χη Ιωάννης γιατρός από Ισραηλιτική οικογένεια της Ζακύνθου που ασπάσθηκε τον χριστιανισμό και παρείχε ιατρικές υπηρεσίες στους Επαναστατημένους Έλληνες, ο Ιάκωβος Μαβέιτς, εκχριστιανισμένος Εβραίος από την Ρωσία που μετείχε στην επανάσταση της Μολδοβλαχίας, οι Νιάρντι Μποτελάτ και Ιωαννίτσα Μποτεζάν εκχριστιανισμένοι Εβραίοι που συμμετείχαν στην επανάσταση στο Ιάσιο. Για τους Τούρκους που με διάφορους τρόπους συνένδραμαν στην Επανάσταση μπορούμε να αναφέρουμε πρόσωπα, είτε πολιτικές είτε θρησκευτικές προσωπικότητες, όπως τον μουσουλμάνο θρησκευτικό ηγέτη, τον σεϊχουλισλάμη Χατζή Χαλίλ Εφέντη που αρνήθηκε να επικυρώσει την εντολή του σουλτάνου Μαχμούτ Β΄ για αθρόα σφαγή των ελληνικών πληθυσμών, με τίμημα την εξορία του και τη δολοφονία του και τον γιατρό του Ανδρούτσου και του Μακρυγιάννη, Χασάν Αγά Κούρταλη. Η σχέση της Ελληνικής κοινωνίας με τις βαλκάνιες κατεχόμενες κοινωνίες προσδιορίζονται από την κοινή τύχη έναντι του κοινού δυνάστη και εχθρού, από το ‘’ομόδοξον’’, από τη διείσδυση της Ελληνικής γλώσσας στην Βουλγαρία και στη Σερβία λόγω της δράσης του Πατριαρχείου, από το γεγονός του διορισμού Ελλήνων ηγεμόνων στις Παραδουνάβιες περιοχές, από τις εμπορικές ανταλλαγές και από την εγκατάσταση παροίκων στις αντίστοιχες χώρες. Εξαίρεση αποτέλεσε, η Αλβανία που προσδεμένη θρησκευτικά και κοινωνικά στην Οθωμανική αυτοκρατορία ήταν συχνά σύμμαχος στα κατασταλτικά μέτρα σε βάρος των Ελλήνων. Η κοινή τύχη και η κοινή ελπίδα απελευθέρωσης των Βαλκανικών λαών και η οργάνωσή τους σε ένα κράτος αποτυπώνεται στον Θούριο του Ρήγα. Ο ιστορικός Νικολάι Τοντόροφ μας αναφέρει έναν κατάλογο με τα ονόματα των αγωνιστών που συμμετείχαν στον αγώνα στο κίνημα του Υψηλάντη και η εθνολογική σύστασή τους ποικίλει: 199 Μολδαβοί, 9 Βλάχοι,132 Βούλγαροι,72 Σέρβοι, 2 Μαυροβούνιοι,2 Βόσνιοι, 4 Δαλματοί,7 Αλβανοί, 4 Ούγγροι,3 Εκχριστιανισμένοι Τούρκοι. Οι Αλβανοί που μετείχαν στο κίνημα του Υψηλάντη ήταν πιο πολλοί αλλά καταγράφονται ως Έλληνες . Ο Μουσταφά Γκέκας, ο Αμπτής Γκέκας, ο Μάκος Κούστα που λειτουργούσε ως κομιστής επιστολών του Αλή πασά προς τους Έλληνες, προσχώρησε στο Ελληνικό στρατόπεδο. Συνεκστράτευσε με τον Καραϊσκάκη στην Αν. Στερεά και στην Καποδιστριακή περίοδο διορίστηκε ως εκατόνταρχος της Β’ χιλιαρχίας .Ο Μπαϊράμης Λιάπης διατελώντας υπό την ηγεσία του Νικ. Κριεζιώτου συμμετείχε σε πολεμικές επιχειρήσεις στο Τρικέρι και στην Ανατολική Στερεά. Ο Ελληνικής καταγωγής Ρουμάνος πρίγκιπας Αλέξανδρος Καντακουζηνός επικεφαλής εκατό Αλβανών κατέλαβε το Κάστρο της Μονεμβασιάς τον Ιούλιο του 1821. Ο αδελφός του, Γεώργιος Καντακουζηνός Ντελάνου αξιωματικός στο Ρωσικό στρατό, συνόδευε τον Υψηλάντη στην διάβαση του Προύθου. Ο Ρουμάνος βογιάρος Γεώργιος Βοϊνέσκου συνόδευσε τον Δημήτριο Υψηλάντη στην Ελλάδα και συμμετείχε σε μάχες μαζί του. Ο Βογιάρος Ιορδάνης Ροζνοβάνου συνέδραμε το κίνημα της Μολδοβλαχίας οικονομικά με 10.000 ολλανδικά δουκάτα και 300 άλογα. Ο μητροπολίτης Βενιαμίν Κοστάκη προσέφερε χρήματα και άλογα. Μέλη της Φιλικής Εταιρείας διετέλεσαν οι Ρουμάνοι Γρηγόριος Μπρακοβεάνου και Μπάρμπου Βακαρέσκου . Την θυσία των Ρουμάνων Ιερολοχιτών που έπεσαν στο πεδίο της μάχης ύμνησε ο ποιητής Γρηγόριος Αλεξανδρέσκου με το ποίημά του ‘’Τα μνήματα του Δραγατσανίου’’ Οι διακηρύξεις του Ρήγα είχαν ιδιαίτερη απήχηση στους Σέρβους οι οποίοι επιχείρησαν και να αποσπάσουν ανεπιτυχώς τον Ρήγα από τους Τούρκους. Οι μεταξύ τους σχέση συσφίγγονταν και από την ένοπλη συμπαράσταση των Ελλήνων στις Σερβικές εξεγέρσεις του 1804-1813 και 1815-1833. Ο Καραγεώργης μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία. Σημαίνοντες Σέρβοι που μετείχαν στα γεγονότα της Μολδοβλαχίας ήταν οι Μιλένκο Στοΐκοβιτς, Πέταρ Ντομπρνιάκ, Χατζή Προντάν Γρηγορίεβιτς , ο Μλάντεν Βιλοβάνοβιτς, Κωνσταντίνος Νεμάνια. Σε γενικές γραμμές η επίσημη Σερβία επέδειξε παθητική στάση. Ωστόσο ένοπλα σώματα Σέρβων κατέρχονταν στην Ελλάδα για να συμμετάσχουν στον αγώνα των Ελλήνων, όπως του Χατζηχρήστου Ντάγκοβιτς που αρχικά παρείχε τις υπηρεσίες του στον Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου ενώ μετά την πτώση της Τριπολιτσάς προσχώρησε στον Νικηταρά. Συμμετείχε στη μάχη στα Δερβενάκια και στην πολιορκία της Θήβας. Μετεπαναστατικά έφτασε να γίνει στρατηγός και υπασπιστής του Όθωνα .Επίσης βοήθησαν οι Θωμάς Σέρβος, Λάμπρος Σέρβος, Θανάσης Σέρβος στο Μεσολόγγι, ο Κωνσταντίνος Μαριανός και ο Ιωάννης Στοΐκοβικ. Όταν εξερράγη η Ελληνική Επανάσταση ο μητροπολίτης Μαυροβουνίου Πέτρος Πέτροβιτς εξέδωσε ενθουσιώδη προκήρυξη υπέρ αυτής στις 26 Ιουνίου 1821. Πολλοί Μαυροβούνιοι συμμετείχαν στο κίνημα του Υψηλάντη στις Παραδουνάβιες ηγεμονίες. Ο Βάσος Μαυροβουνιώτης σε μάχες στα μέρη Εύβοια, Πελοπόννησο, Ανατολική Στερεά, Αττική, Αθήνα, Κύπρο, Θεσσαλία . Έγινε χιλίαρχος και στρατηγός και υπασπιστής του Όθωνα . Ο Τζωάννος Σλαβάνος Μαυροβουνιώτης, ο Τζωάνος Μοντενεγρίνος για τον οποίο ο Δημήτριος Υψηλάντης βεβαιώνει πως πολέμησε στην άλωση της Τριπολιτσάς, ο Γρηγόριος Τζούροβιτς που μετεπαναστατικά ζήτησε από τον Καποδίστρια εργασία ανάλογη της προσφοράς του στον αγώνα. Ο Μαυροβούνιος στρατηγός Ουΐτζ που πολέμησε με τον Ναπολέοντα και στο Λονδίνο εκπόνησε σχέδιο πολεμικό με σκοπό την απελευθέρωση της Ελλάδος και το απέστειλε στην Ελλάδα. Θέλησε να συγκροτήσει εθελοντικό σώμα από δύο χιλιάδες άνδρες να έλθει στην Ελλάδα για να πολεμήσει. Στο σώμα του Θεόδωρου Βαλλιάνου μετείχουν επτά Άραβες, όπως και στο σώμα του Κωνσταντίνου Μαυρομιχάλη, ενώ τέσσερις Αιγύπτιοι βρίσκονταν στην ομάδα του Διαμαντή Ζέρβα. Ο Αιγύπτιος Καραγιώργης Χαμπέσσης μάχονταν μαζί με τους Καραϊσκάκη και Μελετόπουλο, ενώ ο Μαμελούκος, Εκβέν Δαβουσσί, πέθανε στο Πέτα. Στην Τεργέστη , μία από τις πύλες εξόδου προς την Επαναστατημένη Ελλάδα ο Δημήτριος Υψηλάντης επιθυμώντας να οργανώσει ένα τακτικό σώμα κατά τα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα, είχε προγυμναστή στρατιωτικό, τον φιλέλληνα αξιωματικό του γαλλικού στρατού Bαλέστ, και χρησιμοποίησε Ιταλούς και Γάλλους αξιωματικούς για να επικουρήσουν στο έργο του. Συνάντησαν όμως την απροθυμία να αξιοποιηθούν ή να χρηματοδοτηθούν από τους τοπικούς πολιτικούς και στρατιωτικούς αρχηγούς. Οι βαθμοφόροι πλεόναζαν αλλά οι θέσεις ήταν περιορισμένες. Απογοητεύονταν όταν η ιεράρχηση δεν ήταν ανάλογη του βαθμού τους. Οι Έλληνες δεν ήταν σε θέση ή δεν ήθελαν να τους χρηματοδοτήσουν γιατί έπρεπε να μεριμνήσουν για τα δικά τους σώματα. Η συμμετοχή σε επιχειρήσεις κατάληψης πόλεων συνεπαγόταν και μερίδιο στις λείες και έπρεπε να αποκλεισθούν οι ξένοι. Περιφρονούσαν τους νεότερους φιλέλληνες, τους θεωρούσουν απειροπόλεμους και απροετοίμαστους για τις ανάγκες του αγώνα . Όταν ξεκινήσουν να έλθουν στην Ελλάδα οι Φιλέλληνες είχαν προβλήματα, οικονομικές επιβαρύνσεις, δυσκολίες στην μετακίνηση λόγω αποστάσεων , απαγορεύσεις των αρχών των πατρίδων τους ή άλλων χωρών απ’ όπου έπρεπε να περάσουν. Υπήρχαν μεταξύ τους διαιρετικοί παράγοντες που υπονόμευαν την ενότητα . Όταν έφταναν συναντούσαν ελλείψεις στην οργάνωση και τον συντονισμό του αγώνα, ανταγωνισμούς μεταξύ των οπλαρχηγών, έλλειψη χρημάτων για τη συντήρηση τους, απροθυμία αξιοποίησής τους. Το τακτικό σώμα του Βαλέστ έμεινε αναξιοποίητο στο Ναβαρίνο και την Τριπολιτσά, όπως και η ομάδα του Γκόρντον. Τους απωθούσε η πρωτόγονη πολεμική τακτική κάποιων Ελληνικών ομάδων και των οπλαρχηγών τους, όπως μετά την άλωση του Ναυπλίου. Ήταν απογοητευμένοι από τα αποτελέσματα των συμμετοχών τους σε διάφορες μάχες που δεν στέφονταν πάντα από επιτυχία, όπως η μάχη του Πέτα. Η ιεράρχησή τους γεννούσε παρεξηγήσεις. Κάποιοι έπεσαν θύματα ληστειών από Έλληνες . Αποτιμώντας συμπερασματικά την προσφορά των ξένων σήμερα στην επέτειο των 200 χρόνων από την επανάσταση του 1821 διαπιστώνουμε μέσα από την παραπάνω κατάθεση των στοιχείων πως υπήρξε δυναμική και ευπρόσδεκτη .Η βαθμιαία κινητοποίηση τους υπέρ της Ελληνικής υπόθεσης παρά τις αντιξοότητες και τις δύσκολες η περίεργες συνθήκες που παρεπιδημούσαν βοήθησε ουσιαστικά ,έμπρακτα και λειτουργικά στην ηθική δικαίωση και στην ψυχολογική ενίσχυση των Ελλήνων επαναστατών και του αγώνα .Παρότι οι κυβερνήσεις έμειναν ανεπηρέαστες στις αποφάσεις τους από όλη αυτήν την κίνηση. Οι ανταγωνισμοί στο εσωτερικό της Ευρώπης ,οι συσχετισμοί των δυνάμεων και η επιθυμία να κλείσει ένα πεδίο αναταραχής στην ανατολική Μεσόγειο καθόρισε την πολιτική τους απέναντι στην Ελληνική Επανάσταση. Ο φιλελληνισμός του μεγάλου και ελπιδοφόρου αγώνα τερματίστηκε κάποια στιγμή λόγω της δημιουργίας του καινούργιου νεοσύστατου Ελληνικού κράτους που ήταν το κύριο και απαραίτητο ζητούμενο επιστέγασμα των συνολικών Ελληνικών προσπαθειών ,το οποίο βαθμιαία και διεξοδικά θα τίθετο σε σύγκριση με το ευρωπαϊκό πολιτισμικό επίπεδο . Από την άλλη μεριά ο κλασικισμός περιήλθε σε μια κάμψη και αποδυνάμωση .Περιορίστηκε αναγκαστικά σε επιστημονικό, θεωρητικό επίπεδο ενώ παράλληλα οι σύγχρονοι, εξελιγμένοι ,προηγμένοι δημοκρατικοί και φιλελεύθεροι κύκλοι της Ευρώπης αναζητούσαν πια μέσα έκφρασης που θα ανθούσαν εκτός των αρχαίων ελληνικών προτύπων .